Çarşenbe güni Aşgabatda geçirilen «Türkmenistanyň geljegine maýa goýumlar» atly halkara forumy täze ykdysady hakykatyň: ýönekeý çig mal eksporty strategiýasyndan hil taýdan täze senagat özgeriş nusgasyna geçilýändigini tassyklaýan pursat boldy.

Çäräniň derejesini plenar bölümde çykyş edenler — Türkmenistanyň Hökümet agzalaryndan başlap, Hytaýdan we Ýaponiýadan gelen halkara bilermenlerine çenli bolan gatnaşyjylar görkezýär. Forumyň esasy ýüzlenmesi örän anykdyr: ýurt diňe bir serişdeleri däl, eýsem uzak möhletleýin hyzmatdaşlyk üçin taýýar, aýdyň we ýokary girdejili meýdançany hödürleýär.

Wise-premýer Nökerguly Atagulyýew plenar mejlisinde bu durnuklylygyň binýadyny kesgitläp, türkmen bazarynyň dört sany «altyn şertini» kesgitledi. Bular: jemgyýetçilik-syýasy durnuklylyk, kuwwatly çig mal binýady, energiýa serişdeleriniň içerki bahalarynyň öňünden çaklanmagy we yzygiderli kämilleşdirilýän kanunçylykdyr.

Şeýle binýat ýurda diňe bir açyklygy jar etmän, eýsem maýadarlara bähbitleriniň hakyky goragyny hödürlemäge hem mümkinçilik berýär. Bu arhitekturanyň merkezinde 18 ýylyň dowamynda pikirdeşleriň birleşmesinden 422 müňden gowrak adamy iş orny bilen üpjün eden kuwwatly güýje öwrülen Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi durýar.

Hususy pudagyň ýurduň durmuşyndaky orunlarynyň gerimi şu günki gün sanlarda öz beýanyny tapýar: 2026-njy ýylda telekeçiligiň jemi içerki önümdäki paýy 72,9 göterime çenli ýokarlanmalydyr. Bu diňe bir statistika däl-de, eýsem kompýuterlerden we töleg terminallaryndan başlap, çylşyrymly polimer önümlerine çenli ähli zatlary öndürýän ýüzlerçe täze zawodlary, dokma toplumlaryny we ýokary tehnologiýaly kärhanalary aňladýar.

Diňe şu ýylyň özünde ähli maliýe çeşmeleriniň hasabyna milli ykdysadyýete 41 milliard manat gönükdirmek meýilleşdirilýär. Bellenmeli zat, bu maýa goýumlarynyň takmynan 70 göterimi (28,2 milliard manat) önümçilik kuwwatlyklaryny döretmäge sarp ediler. Olaryň 32 göterimi (13,2 milliard manat) bolsa hususy pudak üçin niýetlenendir, bu bolsa telekeçiligiň senagatlaşmagynyň esasy hereketlendiriji güýji hökmündäki derejesini tassyklaýar.

Maliýe we ykdysadyýet ministriniň orunbasary Perhat Ýagşyýew tarapyndan hödürlenen sanlar bu gürrüňi ählumumy pragmatizm we makroykdysady durnuklylyk diline geçirýär. Türkmenistan durnukly ösüş tapgyryny görkezýär. 2025-nji ýylyň netijeleri boýunça ýurduň jemi içerki önümi 6,3 göterim ösüş depgini bilen 77,4 milliard dollardan geçdi. Şol bir wagtyň özünde, inflýasiýa 3,2 göterim derejesinde saklanyp galýar, bu bolsa dünýädäki sarsgynlaryň we Ýewropadaky «bahalaryň alawy» ýagdaýynda ajaýyp netije bolup görünýär.

Halkara maliýe institutlary üçin iň esasly delil — bu bergi ýüküdir: Türkmenistanyň daşary bergisi JIÖ-niň bary-ýogy 3 göterimine deňdir, içerki bergisi bolsa ýokdur. Şeýle görkezijiler töwekgelçilikleriň iň pes derejedediginden we döwletiň maliýe düzgün-nyzamlylygyndan habar berýär.

Şu günki günde maýa goýumlarynyň hiline olaryň möçberinden has ýokary baha berilýär. Ýurt ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalara, sanlaşdyrmaga we sirkulýar ykdysadyýet ýörelgelerini ornaşdyrmaga ünsüni jemleýär. Türkmenistanyň hyzmatdaşlar tarapyndan diňe bir serişde çykarylýan bazar hökmünde däl-de, eýsem strategik ulag merkezi hökmünde kabul edilip başlanmagy möhümdir.

«Demirgazyk — Günorta» we «Gündogar — Günbatar» geçelgeleriniň döwrebaplaşdyrylmagy, Türkmenbaşy portunyň mümkinçilikleriniň giňeltilmegi we Hazarüsti ugrunyň ösdürilmegi ýurdy Aziýa bilen Ýewropanyň arasyndaky esasy gury ýer köprüsine öwürýär. Maýadar üçin bu diňe bir milli bazara däl, eýsem tutuş makrosebitiň üstaşyr kuwwatyna elýeterli diýmekdir.

Geljege maýa goýumlar — bu elmydama adam maýasyna we innowasiýalara goýulýan goşantdyr. Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň döredilmegi, hususy IT pudagynyň ösdürilmegi we «Rysgal» paýdarlar täjirçilik bankynyň işjeň hyzmaty Türkmenistanyň hususy başlangyçlaryň tälimden başlap, ýeňillikli karzlaşdyrma çenli her bir tapgyrda goldanylýan ekoulgamyny gurýandygyny görkezýär.

Bütindünýä söwda guramasyna agza bolmak ugrundaky yzygiderli işler we «BB-» derejesindäki oňyn çaklama bilen tassyklanan halkara reýtingi umumy ýagdaýy jemleýär: şu günki Türkmenistan — bu ägirt uly serişdeleriň, döwrebap infrastrukturanyň we biziň döwrümiz üçin seýrek bolan makroykdysady durnuklylygyň utgaşýan bazarydyr.