17-nji aprelde dünýäniň iň uly gaz känleriniň biri bolan «Galkynyşda» Ýewraziýanyň energetika kartasynyň geljekki onlarça ýyllyk suduryny kesgitleýän waka boldy. Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de HHR-iň Döwlet Geňeşiniň Premýeriniň birinji orunbasary Din Sýuesýanyň gatnaşmagynda uglewodorodlaryň bu ägirt uly känini senagat taýdan özleşdirmegiň dördünji tapgyryna resmi taýdan badalga berdiler.

Bu taslama — diňe bir gaz çykarylyşyny artdyrmak däl, eýsem ýerasty baýlyklaryň kuwwatynyň ekologiýa jogapkärçiligi we sanly aň bilen utgaşýan täze tehnologik ulgamyna geçişiň nyşanydyr.

Göwrüm we tehnologiýalar: geljegiň 10 milliard kubometri

«Galkynyş» gaz känini özleşdirmegiň dördünji tapgyry — bu «Türkmengaz» döwlet konserni tarapyndan köp ýyllyk strategik hyzmatdaşy bolan Hytaýyň Milli nebitgaz korporasiýasynyň (CNPC) bilen bilelikde durmuşa geçirilýän doly tapgyrdaky taslamadyr. Kuwwaty ýylda harytlyk gazyň 10 milliard kub metrini taýýarlaýan täze zawod taslamanyň esasy desgasyna öwrüler.

Dabaranyň geçirilen ýerinde ýaýbaňlandyrylan tehnologik sergi geljekki toplumyň kuwwatyny aýdyň görkezdi: ol ýerde 3D-görüşli robotlaşdyrylan kebşirleýji enjamlardan başlap, awtomatlaşdyrylan robot gözegçisine çenli bar. Her bir tehnologik ugur — çig maly garyndylardan arassalamagyň, bölmegiň we tehniki kükürt öndürmegiň iň çylşyrymly ulgamydyr, bu bolsa Türkmenistana dünýä bazaryna iň ýokary hilli önümleri çykarmaga mümkinçilik berýär.

Ekologik özygtyýarlylyk we «ýaşyl» diplomatiýa

Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşynda Türkmenistanyň energetika strategiýasynyň ekologiýa gün tertibi bilen aýrylmaz baglanyşyklydygyny aýratyn nygtady — «Döwletimiz diwersifikasiýa syýasaty esasynda energetika bazarlaryny tebigy gaz bilen üznüksiz üpjün etmek baradaky teklipleri yzygiderli öňe sürüp gelýär, döwletara söwda-ykdysady gatnaşyklary has-da ösdürmek, daşky gurşawy gorap saklamak, ekologik taýdan arassa energiýany ulanmaga geçmek boýunça özara bähbitli başlangyçlar bilen çykyş edýär».

Taslama tebigata täsirini iň pes derejä düşürmek üçin görlüp-eşidilmedik çäreleri, şol sanda önümçilik meýdançalarynyň töweregindäki gumlary berkitmek boýunça «ýaşyl» başlangyçlary işjeň ornaşdyrmagy we metan zyňyndylaryna gözegçilik etmegi göz öňünde tutýar.

Şeýle çemeleşme Türkmenistany diňe bir çig mal eksport ediji däl-de, eýsem sebitiň «ýaşyl» energetikasynyň binýadyny tutýan jogapkärli ählumumy oýunça öwürýär.

Strategik ugur: Gündogara tarap ýol

Gaz pudagyndaky türkmen-hytaý hyzmatdaşlygy eýýämden bäri durnuklylygyň nusgasyna öwrüldi. Häzirki wagtda «mawy ýangyç» Hytaýa transmilli gaz geçirijisiniň üç şahasy arkaly barýar, «Galkynyş» käniniň dördünji tapgyrynyň serişde binýady bolsa täze D ugrunyň gurluşygy üçin esasy şert bolar.

Din Sýuesýan öz ýüzlenmesinde täze tapgyryň badalga almagynyň ikitaraplaýyn özara gatnaşyklary hil taýdan täze derejä çykarýandygyny belledi. Hytaý üçin Türkmenistan energetika howpsuzlygynyň ygtybarly kepili bolup galýar, Türkmenistan üçin bolsa Hytaý uzak möhletleýin ykdysady ösüşi üpjün edýän esasy bazardyr.

Durmuş ugurly täsiri we çäkleriň ösüşi

«Galkynyş» käniniň özleşdirilmegi Mary welaýaty üçin kuwwatly hereketlendiriji güýç bolup hyzmat edýär. Dördünji tapgyryň amala aşyrylmagy 1000-den gowrak täze iş ornunyň döredilmegini üpjün eder. Ýatagyň töwereginde döwrebap infrastruktura kemala gelýär: hünärmenler üçin ýaşaýyş toplumlary, täze ýollar we durmuş üpjünçilik ulgamlary gurulýar, bu bolsa senagat ägirdini sebitiň durmuş taýdan abadançylyk merkezine öwürýär.

Mary welaýatyndaky geçirilen dabara: Türkmenistan dünýä ähmiýetli energetika döwleti hökmündäki derejesini ynamly tassyklaýar. «Galkynyş» gaz känini özleşdirmegiň dördünji tapgyryna badalga berilmegi — bu ählumumy bazarlar üçin ýurduň hyzmatdaş hökmündäki durnuklylygy we ygtybarlylygy baradaky aýdyň yşaratdyr. Täze kuwwatlyklaryň işe girizilmegi diňe bir eksporty artdyrman, eýsem Watanymyzyň ykdysady özygtyýarlylygyny hem berkidýär we ýerasty baýlyklaryň energiýasyny geljekki nesilleriň abadançylygyna öwürýär.