Çaklama | ORIENT. Şu gün Er-Riýad şäherinde AFK-nyň II Çempionlar ligasynyň 1/8 finalynyň çäklerinde Saud Arabystanynyň «Al-Nassr» we Türkmenistanyň «Arkadag» toparlarynyň arasyndaky oýuň jogap duşuşygy geçiriler. Iki ýurduň çempionlary «Al-Awwal Park» stadionynyň meýdançasyna nähili taýýarlyk bilen çykarlar? Şeýle-de iki toparyň janköýerlerine nähili oýun garaşýar?

Bu soraglara jogap bermek üçin, bir hepde öň Türkmenistanyň paýtagtynda geçirilen ilkinji duşuşyga dolanalyň, soňra bolsa ýakyn geljege göz aýlalyň.

Aşgabatdaky oýnuň seljermesi

Oýna doly gözegçilik edendigine garamazdan, saud topary duşuşyk wagty döredilen mümkinçilikleriň diňe birini peýdalanyp bildi. Statistika «Arkadagyň» peýdasyna däldi. «Al-Nassr» oýun wagtynyň 70 göteriminde topy özlerinde saklady we meýdanyň merkezinde doly agalyk etdi (bu ýagdaýy «Arkadag» topary myhmançylykdaky duşuşykda hökmany suratda göz öňünde tutmalydyr).

Duşuşygyň dowamynda myhman topar 13 urgy etdi (şolaryň takmynan 4–5-si derwezä bardy), «Arkadag» bolsa diňe bäş gezek synanyşdy we olaryň diňe birinde top myhmanlaryň derwezesine tarap boldy.

Hüjümleriň netijeliligi boýunça saud topary üç sany “uly mümkinçilik” döretdi, emma olaryň ikisini peýdalanyp bilmedi. 11-nji minutda Aýman Ýahýa hasaby açyp biljekdi, ýöne top sütüne degdi. Birinji ýarymyň ahyrynda, 42-nji minutda bolsa, «Arkadagyň» derwezeçisi Rasul Çaryýew futbol gudratyny görkezdi (başgaça aýdyp hem bolmaz) we Al-Hamdanyň howply urgusyny gaýtardy.

Ol hakykatdan-da topy türkmen toparynyň derwezesine göni ugry etdi. Ýöne türkmen toparynyň derwezewançysynyň başarnygy saudlara ilkinji ýarymy 2:0 hasaby bilen tamamlamaga rugsat bermedi. Türkmen topary üçin esasy pursat 19-njy minutda geldi – şol Al-Hamdan Anjelo tarapyndan geçirilen topdan soň oňy derwezä gönükdirdi. Bu hem ilkinji duşuşygyň netijesini kesgitleýän gol boldy.

Ikinji ýarymyň dowamynda «Arkadag» topary saudlaryň derwezesine hüjüm etmäge synanyşdy, emma hakyky gol mümkinçiliklerini döredip bilmedi.

«Arkadagyň» öý meýdanyndaky güýçli taraplary

Ýeňilendigine garamazdan, türkmen topary esasy wezipesini ýerine ýetirdi — olar güýçli bäsdeşden uly hasap bilen utulmazlygy başardylar. Bu netije «Arkadag» toparynyň örän seresaply we tertip-düzgünli oýnamagynyň netijesinde mümkin boldy.

Türkmen toparynyň güýçli taraplarynyň biri hökmünde gowy guralan goranyşy görkezmek bolar – tälimçiler düzümi berk goranyş guramagyny başardy, bu bolsa «Al-Nassry» wagtynyň köp bölegini jerime meýdançasyna girip bilmän, diňe topy geçirip durmaga mejbur etdi.

Mundan başga-da, «Arkadagyň» derwezesiniň golaýynda goranyşda duran her bir oýunçy durnuklylyk görkezip, aýratyn öwgä mynasyp boldy. Goragçylar we merkezi ýarym goragçylar tutuş oýnuň dowamynda pozisiýalaryny jebis sakladylar.

Saudlylar meýdançanyň merkezinde doly agalyk etdiler we şol ýerden yzygiderli hüjümleri guraldy (esasan hem oňat türgenleşilen Brozowiç–Otawio jübitiniň üsti bilen). Bu bolsa «Al-Nassra» iki taýmyň netijesi boýunça 70 göterim topa eýeligini üpjün etmäge mümkinçilik berdi.

Aşgabatdaky duşuşykda öý eýeleriniň hatarynda derwezeban Rasul Çaryýew oýnuň gahrymany boldy, onuň ünsli hereketiniň netijesinde hasap iň az derejede (minimal) galdy.

«Arkadag» toparynyň oýunçylarynyň psihologik durnuklylygy üçin hem minnetdar bolmaly – goýberilen goldan soň topar «özüni ýitirmedi». Gaýtam onuň tersine, ikinji taýmda «Arkadag» oýun depginini artdyryp, başlangyjy öz eline almaga synanyşdy.

«Arkadagyň» gowşak taraplary

Ilkinji nobatda, bu hakykatdan-da güýçli toparlar bilen bolan oýunlarda halkara tejribesiniň ýetmezçiligidir. «Al-Nassryň» ýyldyz oýunçylarynyň basyşy astynda türkmen futbolçylary ýönekeý topy geçirmekde ýygy-ýygydan ýalňyşlyk goýberdiler.

Öýde geçirilen oýunda «Arkadagyň» iň gowşak halkasy hüjümi boldy. Hüjüm mümkinçiligi güýçli bäsdeşiň goranyşyndan topy geçirmek synanyşyklarynda özüni görkezip bilmedi. Şeýle hem, goranyşdan hüjüme geçiş örän haýal boldy.

Şeýle hem, türkmen futbolçylary üçin meýdançanyň merkezinden geçmek kynçylyk döretdi. Saudlylar tarapyndan yzygiderli edilýän basyş sebäpli, hüjümçiler ýarym goragdan üzňe galdylar.

Şu derejedäki oýunlar üçin standart ýagdaýlar hem pes derejede işlenip düzüldi. Myhmanlaryň goragçylarynyň boýunlarynyň uzynlygy we pozisiýany dogry saýlap bilmekleriniň netijesinde, «Arkadag» meýdançanyň burçdan dört sany depilen topdan hiç hili peýda alyp bilmedi.

Emma entek örän ýaş bolan türkmen toparyny günäkärlemek adalatsyzlyk bolardy. «Arkadag» öz mümkinçilikleriniň çäginde, «Al-Nassryň» oýunçylarynyň şahsy ussatlygyna garşy berk taktiki ussatlygyny görkezip, örän başarnykly hereket etdi. Şeýle hem türkmen futbolçylarynyň oňat fiziki taýýarlygy aýratyn öwgä mynasypdyr, sebäbi bu olara tutuş oýnuň dowamynda ýokary depgine döz gelmäge mümkinçilik berdi.

Ýeňliş obýektiw boldy, ol güýçleriň gatnaşygyny, oýunçylaryň taktiki-tehniki ussatlygynyň we halkara meýdançasynda toplanan tejribesini kanunalaýyk suratda görkezdi. 45 müňlük türkmen janköýerleriniň tomaşaçysy hökmünde «on ikinji» unçynyň keşbinde umyt bardy.

Şeýlelikde, Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň ägirdine garşy 0:1 hasaby — şeýle derejedäki ilkinji oýun üçin mynasyp netijedir. «Al-Nassr» güýçli tarapdan oýnady, emma ýeterlik hyjuw görkezmedi. «Arkadag» bolsa goranyşda nusgalyk jan çekmegi we taktiki sowatlylygy görkezdi, bu bolsa jemleýji hasabyň türkmen futboly üçin hormatly bolmagyny üpjün etdi.

Elbetde, oýunçylaryň ussatlyk derejesindäki tapawut we birinji oýnuň netijesi «Arkadaga» indiki tapgyra geçmek üçin diňe nazary mümkinçilikleri galdyrýar, ýöne olar amaly taýdan örän ujypsyzdyr.

«Al-Nassr» öz meýdançasyndaky oýnuň öňüsyrasynda ähli görkezijiler boýunça aç-açan faworit hasaplanýar. Saudlylar Aşgabatda «tygşytly düzgünde» we birinji derejeli ýyldyzlarysyz oýnan bolsalar-da, iň pes wezipäni ýerine ýetirdiler. Ol ýyldyzlaryň has şöhle saçýany, şübhesiz, Kriştianu Ronaldudyr.

Er-Rýaddaky oýundan nämä garaşmaly?

Jogap duşuşygynda hut Ronaldunyň hüjüme baştutanlyk etmegine garaşylýar. Eger-de bu çaklama amala aşsa, onda ady rowaýata öwrülen hüjümçiniň meýdançada bolmagy türkmen toparynyň goranyşyna bolan basyşy has-da artdyrar.

Türkmen topary, gaty ähtimal, ýene-de garşylykly hüjümlere bil baglaýan goranyş strategiýasyny saýlap alar. Birinji oýunda diňe bir gol goýberlendigi göz öňünde tutulsa, «Arkadag» indiki tapgyra geçmek üçin nazary mümkinçiliklerini saklaýar, emma myhmançylykda «Al-Nassryň» esasy düzümine garşy oýnamak wezipesi birnäçe esse kynlaşar.

Şeýle hem, saudlylaryň tälimçisi Žorže Žezuşyň öz şägirtleriniň çärýek finala çykmagy baradaky ähli soraglary aradan aýyrmak üçin, düzümi gezekleşdirip ulanmak usulyndan ýüz öwrüp, iň amatly düzümi meýdança çykarmagyna garaşylýar.

Birinji oýunda «Al-Nassr» diňe üç sany legionerini (Bento, Anjelo we Haýder Abdulkerim) meýdança çykardy, ýöne öz öýündäki duşuşyk ähli bar bolan daşary ýurtly oýunçylaryň çäklendirmelerinden doly peýdalanmaga mümkinçilik berýär.

Er-Rýaddaky oýundan saud topary tarapyndan has açyk we netijeli oýna garaşylýar. Birinji duşuşykdan soňky ujypsyzja artykmaçlyk, «Al-Awwal Park» stadionynda garaşylmadyk ýagdaýlardan gaçmak üçin «Al-Nassry» doly güýjünde oýnamaga mejbur eder.

«Arkadagyň» jogap oýundaky wezipeleri

Goranyşda pozisiýa oýnuny şahsy gözegçilik bilen çalşyrmaly. Birinji oýunda «Arkadag» «Al-Nassryň» hüjümlerini üstünlikli saklamagy başardy, ýöne jogap duşuşygynda, eger meýdança Ronaldu çyksa, oňa ýörite «goragçy» birikdirmeli, ony bolsa, öz gezeginde, ýene bir oýunçy ätiýaçlandyrmaly.

Goranyşyň öňünde duran wezipe — Kriştianuny jerime meýdançasynda boş goýmazlykdyr, merkezi goragçylar üçin bolsa diňe bir topy däl, eýsem «kör zolaklary» ussatlyk bilen tapýan portugaliýalynyň her bir hereketini yzarlamak örän möhümdir. Gapdal goragçylar bolsa topyň ýokardan içerik geçirilmegini mümkin boldugyça azaltmaly, sebäbi Ronaldu we Mane howada örän howpludyrlar.

«Al-Awwal Park» meýdançasy Saud Arabystanynyň iň gowy meýdançalarynyň biri hasaplanýar. Ot örtügi örän dykyz we gysga gyrkylan, oýnuň öňisyrasynda we arakesmede oňy suwarýarlar. Şeýle örtükde top Türkmenistanyň meýdançalaryndakydan 1,5–2 esse çalt «taýýar». Bu bolsa «Arkadagyň» goragçylaryndan iň ýokary derejedäki ünsi we hereket çaltlygyny talap eder.

Mundan başga-da, Er-Rýadda çygly ot bilen örtülen meýdançada topuň böküşi öz meýdançalarymyzdakydan tapawutly bolar. Şeýle meýdança uýgunlaşmak üçin futbolçylaryň kabul ediji tarapyň stadionynyň aýratynlyklaryna uýgunlaşmaga gönükdirilen türgenleşigi geçirmek gerek.

Myhmançylykda geçiriljek oýunda türkmen futbolçylary iň ýokary derejede ruhy durnuklylyk görkezmeli, sebäbi olar ýerli janköýerler tarapyndan örän uly basyşa sezewar bolarlar. «Arkadag» toprynyň oýunçylary ilkinji 20 minuda döz gelmeli, sebäbi «Al-Nassr» öz öýünde elmydama «çalt» gol urmaga çalyşýar. Eger-de biziňkiler oýnuň başynda gol goýbermeseler, saudlylaryň gyzmalygy artar, bu bolsa türkmen toparyna has köp mümkinçilik berer.

Aşgabatda «Arkadag» oýun wagtynyň diňe 30%-inde pökgä eýelik etdi we derwezä tarap diňe bir sany takyk urgy urdy. Myhmançylykda bu görkeziji has hem peselip biler. Şonuň üçin türkmen futbolçylary öz garşylykly hüjümleriniň netijeliligini ýokarlanmaga çalyşmalydyrlar.

Saudly goragçylaryň arkasyna, «Arkadagyň» çalt hüjümçilerine tarap berilýän uzyn geçirmeler hüjümi üstünlikli tamamlamak üçin pursat döredip biler.

Tehniki taýdan güýçli toparlara garşy oýnalanda, standart ýagdaýlar köplenç «deňleýji» bolup hyzmat edýär. Burçdan we jerime urgularyndan içerik topy geçirilen mahaly, öz oýunçylaryňyzyň boý artykmaçlygyndan maksimal derejede netijeli peýdalanmaly. Bu «Arkadagyň» dünýä futbolynyň ýyldyzlaryna garşy fiziki göreşde deňme-deň durup biljek ýeke-täk bölegidir.

Bäsdeşiň ýyldyzly düzüminde oýnamagynyň netijesinde, Er-Rýaddaky oýnuň deňme-deň gutarmagy ýa-da ujypsyzja hasap bilen ýeňilmegi, ýaş we ösüp gelýän türkmen topary üçin şübhesiz uly üstünlik hasaplanar.

Bekdurdy AMANSARYÝEW