Gahrymanyň agtygy: «Damarlarymda olaryň ganynyň akýandygyna buýsanýaryn»

9-njy Maý — her birimiziň ýüregimizde mukaddes orun eýeleýän senedir. Bu gün biz diňe bir Beýik Ýeňşi ýatlaman, eýsem ony gazanan ata-babalarymyzyň hatyrasyna baş egýäris. Şu gün ORIENT-iň redaksiýasyna Jennet Orazowadan aýratyn bir hat gelip gowuşdy. Bu onuň frontçy atasy baradaky çuňňur şahsy hem-de täsirli hekaýasydyr. Onuň ady Balkan welaýatynyň gahrymanlaryna bagyşlanan “Hatyra” kitabyna girizilipdir. Biz bu ýazgyny hiç hili üýtgetmesiz çap edýäris, sebäbi hut şeýle maşgala hekaýalary — söýgi, buýsanç we ýürek agyry bilen örülen wakalar biziň umumy Hatyramyzy emele getirýär.

Sönmeýän ýatlama ýa-da köne suratlaryň Reňk baýramy

Käbir adamlar üçin 9-njy Maý diňe senenamadaky gyzyl gün, harby ýöriş we uruş ýyllarynyň aýdymlarydyr. Emma meniň üçin bu baýram hemişe örän şahsy — köne suratlaryň reňkine we atamyň ädimleriniň sesine boýalan baýram bolup durýar.

Bu gün atam Muham Nuryýewiň portretine seredenimde, diňe gynanç däl, eýsem gahrymanlaryň agtygydygyma çäksiz buýsanç duýýaryn. Atamyň ady diňe biziň maşgalamyzyň taryhyna däl, eýsem Balkan welaýatynyň gahrymanlaryna bagyşlanan “Hatyra” kitabynyň birinji jildine hem ýazylan.

Onuň ömür ýoly 1922-nji ýylda balykçy maşgalasynda, Kümüşdepe diýen ýerde başlapdyr (Eýranyň demirgazyk-günbataryndaky Gülüstan welaýatynda ýerleşýän, etniki türkmenleriň ýaşaýan merkezleriniň biri — redaksiýanyň belligi). Soňra olaryň maşgalasy Esengula göçüpdir. Ol Türkmenabatdaky mugallymçylyk uçilişesinde, soňra bolsa Aşgabatda okapdyr. 1940-njy ýylda Çekişler obasynda mugallym bolup işlän hem bolsa, parahat durmuş uruş sebäpli kesilipdir. Şol ýylyň noýabr aýynda atam goşuna çagyrylyp, pyýada goşun uçilişesini tamamlandan soň 554-nji atyjylyk polkunyň düzüminde fronta ugradylypdyr.

Meniň atam iň agyr synaglardan geçdi. 1942-nji ýylyň başynda ýaş wzwod komandiri hökmünde ol Sewastopolyň gahrymançylykly goragyna gatnaşypdyr. Ilkinji ýaralanmadan we hassahanadan soň ol 328-nji diwiziýada rota komandiri bolup gullugyny dowam etdiripdir. 1943-nji ýylyň maý aýyna çenli Demirgazyk Kawkaz frontunda Muham Nuryýew eýýäm batalýon komandiriniň orunbasary wezipesini ýerine ýetirýärdi. Şol ýyllaryň gazetleri we arhiw ýazgylary ony uzyn boýly, gaýduwsyz hem-de örän mert ofiser hökmünde häsiýetlendirýär. Gazaply söweşlerde ol ussat snaýper hökmünde tanalypdyr.

Şeýle söweşleriň birinde duşmanyň oky onuň çep dyzyna degýär. Güýji gaçyp, ýer gany bilen boýalýarka-da, atam ahyryna çenli ofiser bolmagynda galdy: ol sanitarlaryň özüni söweş meýdanyndan alyp çykýança, esgerlerine buýruk bermegini dowam etdiripdir we olary öz sesi bilen ruhlandyrypdyr. Şeýle deňsiz-taýsyz gahrymançylygy üçin ol I derejeli Watançylyk urşy ordeni bilen sylaglandy.

Men onuň ýöreýşini gowy ýatlaýaryn — ol hemişe biraz agsaklap ýöreýärdi. Ulalyp, men her ädiminiň onuň nesliniň we meniň enem Gurbanbagt Nuryýewa ýaly zenanlaryň biziň asuda durmuşymyz üçin tölän beýik bahasynyň sessiz ýatlatmasydygyna düşündim. Enem zähmet frontunyň gatnaşyjysy bolup, arka hatarda edýän yhlasly zähmeti bilen Ýeňşi golaýlaşdyrypdyr. 1943-nji ýylyň noýabrynda atam II topar maýyp bolup öýüne dolanyp gelipdir, emma onuň berk häsiýeti oňa jemgyýetçilik durmuşyndan çetde galmaga ýol bermändir.

Ol parahatçylyk döwründe hem Watana hyzmat etmegini dowam etdiripdir: Bereketde we Etrekde jogapkär wezipelerde işläpdir, Balkanabatda zähmet çekipdir. Kärdeşleri ony örän dogruçyllygy we tertipliligi üçin hormatlapdyrlar — ol hakykatdanam “köne mekdebiň” adamy ekeni. Zähmet dynç alyşyna çykandan soň hem ol döredijilikli işleri dowam etdiripdir — Balkanabadyň köp baglary we arassa köçeleri onuň yhlasynyň hem ýolbaşçylyk ukybynyň netijesidir.

Her ýylyň 9-njy maýynda biziň uly maşgalamyz onuň öýünde ýygnanardy. Bu gülki we aýratyn ýylylyk bilen doly gün bolardy. Baýramçylyk saçagynyň esasy nygmaty bolsa atamyň öz eli bilen taýýarlan kebabydy. Men häzirem oduň ysyny we onuň köz bilen nähili ünsli işleşendigini ýatdan çykaryp bilemok.

Atam berk häsiýetli we kän geplemeýän ofiserdi. Emma meniň ýadymda hemişelik galan bir waka bar: bir gezek men kiçijikkäm myhman otagyndaky diwanda uklap galypdyryn. Ukynyň arasynda kimdir biriniň örän ýuwaşlyk bilen golaýlaşýandygyny duýdum — bu ol eken. Otdan, ýaralardan we batalýonlara ýolbaşçylyk etmekden geçen adam meni oýarmajak bolup, örän seresaplyk bilen üstümi ýorgan bilen örtüpdi. Şol pursatda onuň daşky berk keşbiniň aňyrsynda nähili mylaýym we ýagşy ýüregiň gizlenendigine düşündim.

Serhetler açylandan soň, atam uly tolgunma bilen Eýrandaky dogduk obasyna barypdyr. Ol ýerde onuň ady häzirem uly hormat bilen tutulýar. Häzirki wagtda biz — onuň çagalary we agtyklary — dürli ugurlarda onuň ýoluny dowam etdirýäris. Biz Muham aganyň esasy wesýetine eýermäge çalyşýarys: Watany söýmek, adalatly bolmak we halal ýaşamak.

Adamy ony ýatlaýançalar diri diýýärler. Biziň maşgalamyzda Muham atamyz we Gurbanbagt enemiz baradaky ýatlama baky ýaşar. Men damarlarymda olaryň ganynyň akýandygyna buýsanýaryn. Size çuňňur baş egýäris. Siz hemişelik biziň ýüreklerimizde ýaşaýarsyňyz.

Jennet Orazowa