Aşgabat, 16-njy ýanwar | ORIENT. Russiýanyň Türkmenistandaky ilçisi Iwan Wolynkin Aşgabatda geçirilen brifingde ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda 2025-nji ýylyň jemlerini jemledi we 2026-njy ýyl üçin meýilnamalary mälim etdi. Biz geljek 12 aýyň dowamynda dialogyň gurluşyny kesgitlejek esasy ugurlary belledik.
Türkmenistanyň GDA başlyklygy we syýasy ugurlar:
2026-njy ýylda GDA-nyň döredilmeginiň 35 ýyllygy astynda geçer we Türkmenistan Arkalaşykda başlyklyk etmek wezipesini öz üstüne aldy.
Esasy sene: 2026-njy ýylyň 9-njy oktýabry. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň gatnaşmagynda GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi geçiriler.
Indiki ädimler: Eýýäm 28–29-njy ýanwarda Mihail Galuziniň ýolbaşçylygyndaky RF-iň DIM-niň wekiliýeti Aşgabada geler. Tema — sebit howpsuzlygy. Bu duşuşyk uly syýasy möwsümiň öňüsyrasyndaky özara geňeşme bolar.
Mişustin we Lawrow: Ýylyň birinji ýarymynda RF-iň Hökümetiniň Başlygy Mihail Mişustiniň (Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň çäklerinde), oktýabr aýynda bolsa – RF-iň DIM-niň ýolbaşçysy Sergeý Lawrowyň saparyna garaşylýar.
Şeýle ýokary derejeli duşuşyklaryň yzygiderliligi, Aşgabady GDA-nyň täzelenen utgaşdyryş ulgamynyň möhüm «merkezine» öwürýär. Oktýabr aýyndaky sammitini paýtagtda däl-de, Awazada geçirmek baradaky çözgüt bolsa, ýurduň deňiz derwezesiniň «Demirgazyk-Günorta» strategik ugurlaryny we Hazar deňzi meselesini ara alyp maslahatlaşmak üçin möhüm meýdança hökmündäki derejesini nygtaýar.
Şeýle hem, 2026-njy ýylda Türkmenistanyň diňe bir başlyklyk etmek wezipesini nobatlylyk esasynda ýerine ýetirmek bilen çäklenmän, eýsem ykdysady bähbitleriň syýasy ýagdaýlardan ileri tutulýan gurşawynda Arkalaşygy ählumumy durnuklylygyň şerti hökmünde öňe sürýän konsepsiýasyny işjeň öňe sürýändigi aýdyňdyr.
Sanlardan hile tarap: Ykdysady ösüş
Ilçi täsirli sanlary mysal getirdi: geçen ýylyň bary-ýogy 10 aýynyň dowamynda haryt dolanşygy 35% ýokarlandy, bu bolsa tutuş 2024-nji ýyldaky görkezijiden ep-esli köpdür.
Bu indi diňe bir çig mal söwdasy däldir. Ösüş Hökümetara toparynyň (Marat Husnulliniň we Nökerguly Atagulyýewiň ýolbaşçylygynda) işi hem-de ykdysadyýetiň hakyky pudaklary arkaly üpjün edildi.
Netijelilik raýatlaryň we işewürligiň ykjamlygy bilen hem tassyklanýar: 120 müň wiza berildi, täze girizilen elektron wiza hyzmaty bolsa (eýýäm 10 müň adam ondan peýdalandy) işewürlik saparlary üçin kagyz işlerindäki bökdençlikleri iş ýüzünde aradan aýyrdy.
Ynsanperwer gurluşyk: Uniwersitet we mekdep
2026-njy ýylda bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlyk «uly gurluşyk» tapgyryna geçýär.
Rus–Türkmen uniwersiteti: Taslama «işlenip düzülmeginiň jemleýji tapgyrynda» barýar. Bu Aşgabadyň intellektual merkez hökmündäki derejesini berkitjek möhüm bilim merkezi bolar.
Puşkin adyndaky mekdep: Başlangyç synplar üçin niýetlenen täze binalar toplumynyň taslamasyna badalga berilýär.
Adam maýasy: RF-de bilim alýan 54 müň türkmen talyby we 500 orunlyk kwota — bu iki ýurduň bileleşigine goýulýan uzak möhletleýin maýa goýumdyr.
2025-nji ýylyň jemleri: «Ynam diplomatiýasynyň» ýyly
Geçen ýyl häzirki oňyn garaýyşlaryň binýadyny goýdy. Ilçi türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň şahsy goşandyny aýratyn belledi.
Ýokary derejeli gatnaşyklaryň yzygiderliligi
Iwan Wolynkin geçen ýylyň jemlerini jemläp, iki ýurduň Liderleriniň arasyndaky gatnaşyklaryň aýratyn depginini nygtady. 2025-nji ýyl Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň Russiýa amala aşyran birnäçe saparlary bilen ýatda galdy — maý aýynda Moskwada Beýik Ýeňşiň ýubileýine we dekabrda Sankt-Peterburgda geçirilen GDA-nyň resmi däl sammitine gatnaşdy. 12-nji dekabrda Wladimir Putiniň hemişelik Bitaraplygyň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilen foruma gatnaşmak üçin Aşgabada gelmegi bolsa, ýylyň simwoliki jemlenmesi boldy.
Halk Maslahatynyň Başlygy Kazan ykdysady forumynda esasy myhman hökmünde çykyş etdi, şeýle hem Russiýanyň wekiliýetleriniň ýolbaşçylary bilen birnäçe gepleşikleri, şol sanda Aşgabatda Russiýanyň Prezidenti bilen duşuşygy geçirdi.
Edara we parlament diplomatiýasy
Diplomatik ugurda iýun aýynda Sergeý Lawrowyň amala aşyran sapary esasy waka boldy, bu sapar Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky 2025–2026-njy ýyllar üçin hyzmatdaşlyk meýilnamasyny berkitdi. Wekiliýetleriň özara saparlary iňňän giň ugurlary öz içine aldy: Altaýdaky ekologiýadan başlap, RF-iň wise-premýeri Dmitriý Patruşewiň Awazada geçirilen BMG-niň maslahatyna gatnaşmagyna çenli.
Diplomat özara gatnaşyklaryň aşakdaky ugurlaryny hem aýratyn belledi:
Parlamentara gatnaşyklar: Mejlisiň Başlygy Dunýägözel Gulmanowanyň Moskwa amala aşyran sapary we onuň çäklerinde Federasiýa Geňeşi bilen hyzmatdaşlyk hakyndaky Ylalaşyga gol çekilmegi ähmiýetli waka boldy.
Ynsanperwer wezipeler: Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewanyň Sankt-Peterburgda geçirilen «Moda arkalaşygy» forumyna gatnaşmagy durmuş-ynsanperwer gatnaşyklaryny ösdürmekde möhüm ädim boldy.
Köp taraply format: ŞHG+, Hazar «bäşliginiň» we Sankt-Peterburg halkara ykdysady forumynyň çäklerindäki gatnaşyklar ählumumy gün tertibiniň meseleleri boýunça Aşgabadyň we Moskwanyň garaýyşlarynyň ýakynlygyny tassyklady.
Ruhy gymmatlyklar we hakyda
Ilçihananyň ýanyndaky Ýatlama seýilgähi we 1,5 müň adamy birleşdiren «Baky polk» ýörişi ýylyň möhüm nyşanyna öwrüldi. Bu bolsa Aşgabat bilen Moskwanyň agzybirliginiň diňe bir ykdysady bähbitlere däl, eýsem umumy taryhy hakyda hem esaslanýandygyny görkezýär.
Eger-de 2025-nji ýyl «rekordlaryň» ýyly bolan bolsa, onda 2026-njy ýyl «amala aşyrmagyň» ýyly bolar. Aşgabat resmi taýdan GDA-nyň esasy diplomatik meýdançasyna öwrülýär, ynsanperwer we ykdysady taslamalar bolsa (bilim ulgamyndan başlap, ulag ulgamyna çenli) anyk görnüşe eýe bolýar.
