Abu-Dabiniň mirasdüşer şazadasy Şeýh Haled bin Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan, Birleşen Arap Emirlikleri [Haruna Furuhashi/Reuters]

Fujeýra porty arkaly eksport kuwwatyny iki esse artdyrmak, günde 1,5 million barrel, operasion çeýeligi we dawa zolagyndan daşdaky alternatiw ugur.

Al Jazeera we Reuters agentlikleriniň maglumatlary esasynda.

Birleşen Arap Emirlikleri täze nebit geçirijisiniň gurluşygyny çaltlandyrýar. Bu geçiriji ýurduň gündogaryndaky Fujeýra porty arkaly eksport kuwwatyny iki esse artdyrar. Pars aýlagy ýurtlary Ormuz bogazyndan aýlanyp geçmegiň ýollaryny gözleýärler.

Mirasdüşer şazada Şeýh Haled bin Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan anna güni Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC) ýolbaşçylary bilen duşuşygynda «Günbatar-gündogar nebit geçirijisi» taslamasynyň çaltlandyrylýandygyny yglan etdi. Mirasdüşer şazadasynyň aýtmagyna görä, taslama «dünýä bazaryndaky islegi üpjün etmäge» kömek eder.

Abu-Dabiniň döwlet habarlar agentligi bu geçirijiniň 2027-nji ýyla çenli işe girizilmelidigini habar berdi.

Şeýh Haled ADNOC kompaniýasynyň dünýäniň jogapkärli we ygtybarly energiýa öndürijileriniň biri hökmünde gowy orunlary eýeleýändigini, şeýle hem eksport çäklendirmeleri mümkinçilik beren ýagdaýynda bazaryň zerurlyklaryny üpjün etmek üçin önümçiligi jogapkärli görnüşde artdyrmaga mümkinçilik berýän operasion çeýelige eýedigini aýtdy.

ABŞ bilen Ysraýylyň Eýrana garşy alyp barýan urşy dünýä energiýa üpjünçilik zynjyrlaryna güýçli täsir ýetirdi. Ozal dünýä nebitiniň takmynan bäşden bir bölegi geçýän Ormuz bogazynyň petiklenmegi, Eýranyň täze deňiz düzgünleri we energiýa infrastrukturasyna edilen hüjümler sebäpli Pars aýlagy ýurtlary nebit we gaz eksportyny dowam etdirmek üçin alternatiw söwda ugurlaryny gözlemäge mejbur boldy.

Häzirki wagtda BAE-niň ADCOP (Abu Dhabi Crude Oil Pipeline) atly nebit geçirijisi bar. Bu 380 kilometrlik geçiriji Abu-Dabiniň günorta-günbataryndaky Habşan nebit-gaz ýatagyndan ýakynda bu port hem hüjümlere sezewar bolan Fujeýra portuna çenli uzalýar. 2012-nji ýylda işe girizilen geçirijiniň kuwwaty günde takmynan 1,5 million barrel nebite deňdir. Ol Ýakyn Gündogaryň esasy energiýa ugurlarynyň biri hasaplanýar.

Saud Arabystanynda hem «Gündogar-Günbatar» atly nebit geçirijisi bar. Ol patyşalygyň gündogar kenaryndaky nebiti Eýran bilen uruşdan az täsir gören günbatar kenary arkaly eksport etmek üçin niýetlenendir. Saud geçirijisiniň uzynlygy 1200 kilometre deň bolup, Abkaýk nebiti gaýtadan işleýiş merkezinden Gyzyl deňziň kenaryndaky Ýanbu portuna çenli uzalýar. Döwlet nebit ägirdi Aramco kompaniýasynyň ýolbaşçysy Amin Nasser ony patyşalyk üçin «möhüm arteriýa» diýip atlandyrdy.

Oman Oman aýlagy bilen serhetleşýär we Ormuz bogazyndan daşarda giň kenar zolagyna eýedir. Kuweýt, Yrak, Katar we Bahreýn bolsa söwda daşamalary üçin bu suw ýoluna doly derejede diýen ýaly bagly bolup durýar.

Geçen aý BAE «milli bähbitler» sebäpli Nebiti eksport ediji ýurtlar guramasyndan (OPEC) çykýandygyny yglan etdi. Ýurduň ýolbaşçylary bu ädimiň «uzak möhletleýin strategik we ykdysady garaýyşlarynyň hem-de üýtgeýän energiýa profiliniň» bir bölegidigini aýtdylar.