Çeşme:Franceinfo

81 ýyllyk ýeňiş, saýlawlaryň öňüsyrasyndaky soňky 8-nji maý, Ýuwaş umman batalýony we unudylan uruş, Nýurnberg prosesi hem-de üç gezek ýatyrylan baýram

Bu barada — Franceinfo (France Télévisions) reportažynda we Ýeliseý meýdanlarynda geçirilen resmi dabarada gürrüň berilýär.

Anna güni, 8-nji maýda, Emmanuel Makron Pariždäki Ýeliseý meýdanlarynda geçirilen Ikinji jahan urşundaky ýeňşiň ýyllygyna bagyşlanan dabaralara soňky gezek ýolbaşçylyk etdi. Fransiýa 1945-nji ýylyň ýeňşiniň 81 ýyllygyny belledi.

Prezident general de Gollyň heýkeline gül desselerini goýdy, soňra bolsa Triumfal arkasynyň aşagyndaky Näbelli esgeriň mazarynda geçirilen dabaralara ýolbaşçylyk etdi. Maksatnamada Politehniki mekdebiň talyplarynyň we Harby-deňiz mekdebiniň «ýaş deňizçiler mekdebiniň» gatnaşmagynda goşun seredişi geçirildi, soňra Fransiýa ugrunda wepat bolanlary hormat bilen ýatladylar. Dabara Ebedi alaw komitetine we baýdak göterijilere hormat görkezmek, hormat kitabyna gol çekmek hem-de syýasy we harby ýolbaşçylaryň salam bermegi bilen tamamlandy.

Emma bu reportaždaky esasy mesele dabaranyň özi däl, eýsem Franceinfo tarapyndan ýatladylan üç taryhy waka boldy.

Birinjiden. Köpçüligiň aňynda 8-nji maý Ýewropadaky söweşleriň tamamlanmagyny aňladýar, emma Ýuwaş ummanyndaky uruş 1945-nji ýylyň sentýabr aýynyň başynda Ýaponiýanyň boýun egmegine çenli dowam etdi. Fransuz polky — Ýuwaş umman batalýony — şol söweşlere gatnaşdy, France 2 teleýaýlymy bolsa öz ýörite gepleşiginde ol barada aýratyn reportaž taýýarlady. Takmynan 2000 esgerden ybarat bolan bu bölüm daşary ýurtlarda ýerleşdirilen esgerler öýlerine dolanyp gelensoň, diňe 1946-njy ýylyň 5-nji maýynda dargadyldy.

Ikinjiden. Nýurnberg prosesiniň 80 ýyllygy. 1945-nji ýylyň noýabrynda, söweşleriň tamamlanmagyndan soň, dessine nasistik ýolbaşçylary bilen baglanyşykly halkara kazyýet işleri başlandy. Ol takmynan bir ýyl dowam edip, 1946-njy ýylyň 1-nji oktýabrynda tamamlandy. France 2 teleýaýlymynyň studiýasynda bu proses barada kitap ýazan taryhçy Annet Wiwiorka şol taryhy hökümiň halkara netijeleri barada giňişleýin gürrüň berdi. Ýapon harby ýolbaşçylary bolsa aýratyn iş boýunça kazyýet jogapkärçiligine çekildi we bu proses 1948-nji ýylda tamamlandy, emma ol Nýurnberg prosesindäki ýaly giň halkara ünsi gazanmady.

Üçünjiden. Fransiýada 8-nji maýyň derejesi birnäçe gezek üýtgedildi. Ol 1953-nji ýylda döwlet baýramçylygy boldy. Soňra 1959-njy ýylda bu derejesini ýitirdi. 1968-nji ýylda täzeden bellenilip başlandy. 1975-nji ýylda bolsa ýene-de adaty iş gününe öwrüldi. Hut Fransua Mitteran 1981-nji ýylda onuň baýramçylyk derejesini doly dikeldip berdi.

Syýasatçylar dynç günleriniň sany barada jedelleşýän mahaly, weteranlar we taryhçylar bir zady ýatladýarlar: hakyda — bu diňe senenama däl. Bu, hatda oňaýsyz hakykatlary hem unutmazlyga taýýarlykdyr, şeýle hem, diri şaýatlary görmedik nesillere şol hakykaty ýetirmekdir.