Şu ýylyň 6–8-nji maýy aralygynda Germaniýanyň Leýpsig şäherinde Halkara ulag forumynyň (ITF) ýyllyk sammiti geçirilýär. Bu çäre dünýäde ulag ministrleriniň iň iri ýygnanyşygy we ulag syýasaty boýunça ählumumy derejede öňdebaryjy meýdançadyr. Azerbaýjanyň başlyklyk etmeginde geçirilýän şu ýylky foruma ITF-ä agza 69 döwletiň ulag ministrleri, pudagyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylary we bilermenler bilen birlikde, jemi 1000-den gowrak wekil gatnaşýar.
Sammitiň mowzugy — «Durnukly ulagy maliýeleşdirmek» — ITF-iň doly ulag durnuklylygy meselelerine bagyşlanan üç ýyllyk maksatnamasynyň (2025–2027-nji ýyllar) ikinji bölegidir. Häzirki zaman şertlerinde «durnuklylyk» diýmek, pandemiýalar, kiberhüjümler, geosyýasy durnuksyzlyk ýa-da howanyň üýtgemegi ýaly daşky sarsgynlardan soň ulgamlaryň işlemegini dowam etdirmek ýa-da çalt dikelmek ukybyny aňladýar.
Gatnaşyjylaryň üns merkezinde — ulag infrastrukturasynyň uzak möhletleýin ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak üçin maýa goýumlaryny çekmek we maliýeleşdiriş strategiýalaryny işläp düzmek durýar. Çekişmäniň ähmiýetini ITF-iň Baş sekretary Kim Ýon-te metbugat maslahatynda aýratyn nygtady. Ol Ormuz bogazyndaky bökdençlikleri mysal getirip, şeýle wakalaryň ählumumy ulag ulgamlarynyň durnuklylygyny ýokarlandyrmak zerurlygy baradaky meseläni ýiti goýýandygyny belledi. Kimiň beýän eden Dünýä bankynyň çaklamalaryna görä, indiki onýyllygyň dowamynda bu ugurda hiç hili çäre görülmezliginiň bahasy 1 trillion ABŞ dollaryna çenli ägirt uly möçbere ýetip biler.
ITF-iň Baş sekretary guramanyň hökümetlere töwekgelçiliklere baha bermekde we geosyýasy näbelliliklere garşy taýýarlygy ýokarlandyrmakda işjeň kömek edýändigini hem nygtady. Bu maksada ýetmek üçin emeli aňyň ulanylmagy esasy guralaryň birine öwrülýär. Ulag edaralary tarapyndan emeli aňyň ornaşdyrylmagy geçen ýyl ITF-niň agzalary tarapyndan makullanypdy, Leýpsigda bolsa muňa ýörite ministrler derejesindäki «tegelek stol» maslahaty bagyşlandy.
Forumda Türkmenistanyň wekiliýetine «Türkmenhowaýollary» döwlet gullugynyň başlygynyň orunbasary Süleýman Durdyýew ýolbaşçylyk edýär. Wekiliýetiň düzümine Ministrler Kabinetiniň, DIM-iň, şeýle hem Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrliginiň wekilleri girdi.
Biziň ýurdumyz üçin ITF-a gatnaşmak — bu diňe bir bar bolan gatnaşygy tassyklamak däl-de, eýsem ulag diplomatiýasynyň ýörelgelerini öňe sürmek boýunça yzygiderli döwlet syýasatynyň dowamydyr. Sammitde ara alyp maslahatlaşylýan ählumumy töwekgelçilikleriň artýan şertlerinde, Türkmenistan halkara ulag geçelgelerini ulgamlaýyn diwersifikasiýalaşdyrmagy we infrastrukturany hemmetaraplaýyn döwrebaplaşdyrmagy maksat edinýär.
Türkmenistan pudagy sanlylaşdyrmak, innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak (bu bolsa forumdaky emeli aň mowzugy bilen göni baglanyşyklydyr) we ulagyň ekologiýa taýdan arassa görnüşlerini ösdürmek boýunça işjeň işleýär. Bu bolsa ýurda Ýewraziýa giňişliginiň iň möhüm we häzirki zaman geosyýasatynda aýratyn ähmiýetli bolan ygtybarly üstaşyr merkez hökmündäki ornuny yzygiderli berkitmäge hem-de tutuş sebitde ykdysady durnuklylyga ýardam bermäge mümkinçilik döredýär.
