Türkmenistanda şu ýylky gowaça ekiş möwsümi möhüm tehnologik täzelik bilen tapawutlandy: ýurduň meýdanlarynda Hytaýyň Sinýan sebitinden getirilen ýokary hasylly gowaça görnüşleriniň synagy başlandy. Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Szi Şumin ORIENT neşiri üçin ýazan makalasynda iki ýurduň oba hojalyk bileleşiginiň jikme-jikliklerini açyp görkezýär. Ol süýümiň ýygnalyşyny 30% ýokarlandyrýan biotehnologiýalary ornaşdyrmakdan başlap, sebitiň ykdysady keşbini özgerdip biljek intellektual oba hojalygyny döretmegiň mümkinçiliklerine çenli meselelere degip geçýär.
Öňki ýyllarda bolşy ýaly, Nowruz baýramyndan soň dessine Türkmenistanda gowaça ekiş möwsümi başlanýar. Emma bu ýylky möwsümiň möhüm tapawudy bar: pagta meýdanlarynda Hytaýdan getirilen tohumlary peýda boldy. Bular Sinszýan meşhur tohumçylyk kompaniýalary tarapyndan ýokary tehnologiýalaryň kömegi bilen alnan gowaçanyň ýokary hasylly görnüşleridir.

Hytaýyň pagta tohumlarynyň esasy artykmaçlygy — biotehnologiýanyň kömegi bilen çalt ýetişmek, ýokary hasyllylyk we ýokary hilli bolmak ýaly çylşyrymly aýratynlyklary özünde jemlemegidir. Sinszýanyň gowaça görnüşleri has uly hasyl berijilik ukybyna eýedir: olaryň käbirinde pagta süýüminiň ýygnalyşy ýerli esasy görnüşleriň görkezijilerinden 30%-den hem köpdür.
Bu görnüşler süýüminiň birmeňzeşligi we gatyşyk maddalaryň azlygy bilen tapawutlanýar. Olar ýokary tizlikli egriji maşynlary bolan döwrebap dokma senagatynyň berk talaplaryna has laýyk gelýär. Şeýle hem, saýlanyp alnan görnüşleriň gowaça düýpleri ykjam bolup, ýapraklarynyň wagtyndan öň dökülmegine we ýatmagyna garşy durnuklylygy ýokarydyr. Bu bolsa olary Türkmenistanyň giň we tekiz pagta meýdanlarynda pagta ýygyjy kombaýn bilen ýygmaga örän amatly şert döredýär. Häzirki wagtda Sinszýanyň pagta tohumlary eýýäm Merkezi Aziýa ýurtlarynda ýaýradylýar we olaryň bazardaky geljegi tejribede özüni görkezýär.

Häzirki wagtda Hytaýyň oba hojalygyndaky ylmy-tehniki innowasiýalaryň umumy derejesi dünýäde öňdebaryjy orunlary eýeleýär. «14-nji bäşýyllyk» döwründe Hytaý tohumçylyk, oba hojalyk tehnikalary, bihowpsuzlyk we ýaşyl, pes uglerodly ösüş ýaly esasy ugurlarda möhüm tehnologik üstünlikleri gazandy. «15-nji bäşýyllykda» bolsa oba hojalygynyň ylym sygymlylygyny, ekologiýa taýdan arassalygyny we hilini ýokarlandyrmak, tanalýan brendleri döretmek, şeýle hem esasy tohum gorlary, oba hojalyk tehnikasy we oba hojalyk pudagynda suwy tygşytlamak ýaly möhüm ugurlarda barlaglary güýçlendirmek wezipesi goýulýar.
Hytaýyň oba hojalygy intellektual we sanly ulgama geçmegi çaltlandyrar. Hytaý özüniň ylmy-tehniki gazananlaryny oba hojalygyny bilelikde dikeltmek üçin Merkezi Aziýa ýurtlary bilen paýlaşmaga taýýardyr.

Häzirki wagtda Hytaý bilen Türkmenistanyň arasyndaky oba hojalyk hyzmatdaşlygy başlangyç tapgyrda durýar, emma onuň geljegi örän ulydyr. Türkmenistan baý ýer serişdelerine eýedir hem-de ýagtylyk, ýylylyk, suw, elektrik energiýasy we iş güýji ýaly şertler boýunça bäsdeşlik we baha artykmaçlyklaryna eýedir; pomidor, ýertudana we hyýar ýaly oba hojalyk önümleri bolsa goňşy ýurtlara eksport edilýär.
Hytaý uly bazara hem-de seleksiýa, oba hojalyk tehnikasy we suwy tygşytlamak ulgamynda tehnologik artykmaçlyklara eýedir. Taraplar özara serişde alyşmak we biri-biriniň artykmaçlyklaryny doldurmak arkaly bähbitli hyzmatdaşlyga ýetip, oba hojalygy ulgamda täze ugurlary açyp bilerler hem-de iki ýurduň oba hojalygyna, oba ýerlerine we daýhanlaryna peýda getirip bilerler.
Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Szi Şumin
