Ekologiýa dünýäsi | ORIENT. Merkezi Aziýada düýedarçylygyň biohowpsuzlygy täze ylmy derejä çykýar. Bütindünýä haýwanlaryň saglygyny goraýyş guramasy (WOAH) Birleşen Arap Emirlikleri bilen Mongoliýanyň arasynda üç ýyllyk hyzmatdaşlyk maksatnamasyny tassyklady. Bu maksatnamanyň esasy maksady sebitde düýeleriň kesellerini anyklamak boýunça sebit etalon (nusgalyk) barlaghanasyny döretmekdir.
2028-nji ýyla çenli niýetlenen bu taslama Abu-Dabide ýerleşýän ADAFSA hyzmatdaşlyk merkezini Mongoliýanyň Merkezi weterinariýa barlaghanasy bilen baglanyşdyrar. BAE-niň hünärmenleri halkara standartlary (ISO) ornaşdyrmakda mongoliýaly kärdeşlerine ýardam ederler hem-de işgärleri howply ýokanç keselleri, şol sanda brusellýoz, agsyl keseli we MERS-CoV wirusyny anyklamagyň iň täze usullaryny öwrederler.
Düýedarçylygyň oba hojalyk senagat toplumynyň möhüm bölegi bolan Merkezi Aziýa ýurtlary, şol sanda Türkmenistan üçin şeýle sebitleýin ylmy merkeziniň döredilmegi aýratyn ähmiýete eýedir. Maksatnama meýdan epidemiologiýasyny göz öňünde tutýar: ýüze çykýan ýokanç kesellere gözegçilik meýilnamalaryny taýýarlamak; deňeşdirme seljermesi: bir örküçli düýeler (dromedarlar) bilen iki örküçli düýeleriň (bakterianlaryň) immun jogaplaryny deňeşdirmäge gönükdirilen özboluşly barlaglar; irki anyklama: sürini serhetara howplardan gorajak töwekgelçiligi çaklamak ulgamlaryny döretmek.
Bu başlangyç «One Health» («Bitewi saglyk») atly global düşünjäniň çäginde amala aşyrylýar. Afrikada düýelerde Wesselsbron wirusynyň soňky açyşlaryny göz öňünde tutup, halkara jemgyýetçilik Merkezi Aziýada haýwanlar we adamlar üçin howply bolan zoonoz howplaryň ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen ygtybarly gorag ulgamyny döretmäge çalyşýar. BAE-niň goldawy bilen Mongoliýada barlaghana binýadynyň pugtalandyrylmagy sebitdäki ähli weterinariýa gulluklaryna maglumatlary has çalt alyşmaga hem-de dünýä derejesindäki öňdebaryjy anyklaýyş reagentlerini ulanmaga mümkinçilik berer.
