Tomus yssysynyň durnukly başlamagy bilen millionlarça hususy öý eýeleri we aşaky gatdaky ýaşaýjylar üçin bir mesele ýüze çykýar: gijelerine otaglary howalandyrmak zerurlygy bilen çybynlaryň, siňekleriň we beýleki mör-möjekleriň ýaşaýyş jaýyna aralaşmagynyň öňüni almak.

Adaty göreş usullary — düzüminde DEET (dietiltoluamid) köp bolan güýçli himiki repelentler ýa-da ýelmeşýän lenta görnüşindäki duzaklar — saglyga ýetirip biljek täsiri hem-de ýaşaýyş jaýynyň estetikasyny bozýandygy sebäpli kem-kemden öz ähmiýetini ýitirýär.

Dünýä tejribesinde esasy üns ýokary tehnologiýaly fiziki gorag serişdelerine we akylly enjamlara gönükdirildi. Şeýle-de bolsa, bu ugurdaky ösüş bilen birlikde, adaty öý harytlaryny gymmat bahaly innowasiýa hökmünde görkezýän aldawçy marketing hem ýaýrap başlady. Şonuň üçin alyjylar hakyky ylmy işläp taýýarlamalary bazardaky ýasama “täzeliklerden” tapawutlandyrmagy başarmalydyr.

Soňky ýyllaryň iň netijeli ugurlarynyň biri ýapyk görnüşli ultramelewşe (UV) duzaklardyr. Olar öňki elektrik zarbaly ýa-da ýelmeşýän duzaklaryň ornuny eýeläpdir. Minimalistik gijeki çyra görnüşindäki bu enjamlar UV-LED lampalaryň ýörite saýlanan şöhlelenme spektrini ulanýar. Bu şöhle mör-möjekleri özüne çekýär, soňra bolsa içindäki sessiz işleýän wentilýator olary korpusyň içine sorup, gizlin ýelmeşýän plastina düşürýär.

Şeýle enjamlary satyn alanyňyzda arzan galplyklaryň köplenç diňe gök ýa-da ak reňkli adaty LED lampalar bilen üpjün edilýändigini bilmek möhümdir. Olaryň daşky plastmassasy diňe melewşe reňke boýalýar. Adam gözi üçin şeýle enjam ultramelewşe çyra ýaly görünse-de, mör-möjekler üçin ol düýbünden täsirsizdir, sebäbi zerur bolan 365–395 nanometr tolkun uzynlygyny döretmeýär. Muny dükan şertlerinde hem barlap bolýar: enjamyň şöhlesini pul belgilerindäki gorag elementlerine gönükdirmek ýeterlikdir. Hakyky UV şöhlesinde olar ýagty şöhle saçyp başlar.

Şuňa meňzeş ýagdaý “akylly” şöhle gaýtaryjy torlarda hem duş gelýär. Asyl önümler polýarizirlenen ýagtylygy böwetleýän ýörite metallaşdyrylan örtük bilen üpjün edilýär we siňekleriň ugruny bulaşdyrýar. Ýerli bazarlarda bolsa köplenç adaty gara neýlon torlary şeýle önüm hökmünde satýarlar. Şonuň üçin alyjylar önümiň tehniki pasportyny talap etmeli we hakyky goragyň mahabat sözlerine däl-de, sertifikatlaşdyrylan inženerçilik standartlaryna esaslanýandygyny ýatda saklamalydyr.

Mör-möjeklerden goranyş üçin hökmany suratda pul harçlamak hem zerur däl. Fizikanyň aerodinamika kanunlaryndan we tebigy ösümlik repelentlerinden peýdalanmak hem netijeli bolup biler.

Gijeki wagtlarda iň ýönekeý we täsirli çözgütleriň biri açyk penjiräniň golaýynda oturdylan adaty otag wentilýatorydyr. Sebäbi çybynlar we ownuk mör-möjekler örän gowşak uçýarlar. Sekundyna 2 metrden ýokary bolan howa akymy olaryň hereket etmegine päsgel berýär, ugruny bozýar we adam bedeniniň ýylylyk şöhlelenmesini duýmagyna mümkinçilik bermeýär.

Mundan başga-da, garynjalaryň we çybynlaryň ys duýuş ulgamyny bulaşdyrmak üçin ýorunja, ewkalipt, sitronella ýa-da narpyzyň efir ýaglaryny ulanmak bolýar. Penjiräniň öňünde goýlan pagta bölegine birnäçe damja damdyrylsa ýa-da poly ýuwýan suwa goşulsa, bu yslar mör-möjekleriň ýaşaýyş zolagyna golaýlaşmagyny kynlaşdyrýar.

Aşhana ýaly ýerlerde gündiz siňeklere garşy göreşmek üçin “yşyk maskirowkasy” usuly netijeli hasaplanýar. Munuň üçin günüň iň yssy wagtlarynda penjireler galyň perdeler ýa-da ekranlar bilen kölegelendirilýär, howa çalşygy kanallary bolsa gowşak sirke ergini bilen çyglanan hasa bilen örtülýär. Sirkeniň ýiti ysy mör-möjekleri derrew başga ugra gönükdirýär we howply aerozollary ulanmazdan öýüň arassalygyny hem-de estetikasyny saklamaga mümkinçilik berýär.