Dünýä botanika ylmy biodürlüligi gorap saklamak işinde häzirki zaman tehnologiýalarynyň ägirt uly mümkinçiliklerini tassyklaýan garaşylmadyk açyşy belleýär. Awstraliýanyň Kwinslend ştatynyň demirgazygyndaky Gilbert derýasynyň gurak sebitinde täsin waka bolup geçdi: alymlar takmynan altmyş ýyl bäri tebigatda doly ýok bolup gidendir diýlip hasaplanan seýrek gyrymsy ösümlik — Ptilotus senarius-yň täzeden tapylandygyny resmi taýdan tassykladylar.

Bu açyşda esasy orny akademiki gözegçilik däl-de, eýsem ýönekeý bagban we guş söýüjisi Aaron Bin eýeledi. Ol gülgüne-melewşe reňkli gülleri bolan üýtgeşik ösümligi görüp, ony ykjam telefonynyň kamerasyna surata düşürdi we suratlary raýat ylmy üçin döredilen dünýä platformasy bolan iNaturalist ulgamyna ýükläp goýdy. Bu bolsa ylmy gözlegleriň täze tapgyryny başlatdy hem-de ýerli floranyň taryhyny düýpgöter üýtgetdi.

Şu pursada çenli bu ösümlik görnüşiniň adam tarapyndan soňky gezek resmi taýdan görülmegi 1967-nji ýyla degişli bolupdy. Şondan soň mal bakmagyň güýçlenmegi we howa şertleriniň üýtgemegi sebäpli ösümlik dolulygyna ýok boldy diýlip hasap edilipdi. Internetde ýerleşdirilen suraty tötänden Kwinslend gerbarisindäki Toni Bin atly botanik gördi we ol dessine bu örän seýrek görnüşi tanady.

Täze Günorta Uels uniwersitetinden Tomas Mesaglionyň ýolbaşçylygynda geçirilen meýdan ekspedisiýasy nusgalary ýygnamaga hem-de Ptilotusyň aýratynlaşan populýasiýasynyň barmasy kyn bolan ýerde ýaşap galandygyny tassyklamaga mümkinçilik berdi.

Bu waka baradaky resmi hasabat ylmy neşir bolan Australian Journal of Botany žurnalynda çap edildi. Hasabatda sanly integrasiýanyň millionlarça adaty adamy ekologiýa monitoringiniň işjeň gatnaşyjylaryna öwürýändigi, şeýlelikde barmasy kyn bolan hususy ýerlerde ýerleşýän täsin biologik obýektleri hasaba almaga mümkinçilik berýändigi aýratyn nygtalýar.