Bütindünýä sanly bilim maslahatynda bilimi we emeli aňy birleşdirmek barada ylalaşyklar gazanyldy
44 million mugallym ýetmezçiligi, 500 daşary ýurtly myhman, Özbegistan we Braziliýa bilen baglaşylan ylalaşyklar, täzelenen intellektual bilim platformasy
Bu barada 2026-njy ýylyň 13-nji maýynda Hançžou şäherinde geçirilen Bütindünýä sanly bilim maslahatynyň jemlerinde habar berildi.
Sişenbe güni Hytaýyň gündogaryndaky Hançžou şäherinde geçirilen 2026-njy ýylyň Bütindünýä sanly bilim maslahatynda sekiz sany esasy ylalaşyk we umumy pikir hödürlendi. Maslahata gatnaşyjylar emeli aňyň bilim ulgamyna dünýä derejesinde ornaşdyrylmagyny ilerletmek üçin çözgütleri we standartlary ara alyp maslahatlaşdylar.
Netijeleriň hatarynda bilim ulgamynda emeli aň boýunça başlangyç hem-de Hytaýyň döwlet hyzmatlary üçin döredilen intellektual bilim platformasynyň täzelenen görnüşi bar.
Duşenbe güni başlanan üç günlük maslahat açyk we inklýuziw global dialog platformasyny döretmäge gönükdirildi. Şeýle hem ol bilim ulgamynda emeli aňy dolandyrmak boýunça umumy düşünjäni gazanmaga we kadalary kemala getirmäge hyzmat etdi. Çäre “Emeli aň + bilim: özgertmeler, ösüş we dolandyryş” diýen şygar astynda geçirildi. Oňa dünýäniň 65 ýurdunyň we sebitiniň 850-den gowrak wekili gatnaşdy.
Hytaýyň Bilim ministrliginiň Halkara hyzmatdaşlyk we alyş-çalyş bölüminiň müdiri Ýan Dan şeýle diýdi: “Bu maslahat halkara täsiri we gatnaşyjy sany boýunça öňki üç maslahatdan hem ýokary boldy. Oňa 500-den gowrak daşary ýurtly myhman gatnaşdy. Maslahatyň dowamynda biz Özbegistan we Braziliýa bilen emeli aňy bilim ulgamynda ulanmak boýunça hökümetara hyzmatdaşlyk ylalaşyklaryna gol çekdik. Şeýle hem emeli aň boýunça hyzmatdaşlyk mekdepler, kärhanalar we uniwersitetleriň arasyndaky hyzmatdaşlygyň täze geljegi uly bolan ugruna öwrüldi”.
ÝUNESKO-nyň maglumatlaryna görä, 2030-njy ýyla çenli dünýäde henizem takmynan 44 million mugallym gerek bolar. Şeýle düýpli mesele bilen ýüzbe-ýüz bolýan maslahata gatnaşyjylary emeli aňyň bilim ulgamynda barha giňden ulanylýandygy sebäpli, etik we howpsuzlyk meselelerine hem üns bermelidigi barada ylalaşdylar.
ÝUNESKO-nyň Baş direktory Haled El-Enany şeýle aýtdy: “Emeli aňyň etik taýdan ulanylmagyna üns bermek we onuň bilime zyýan ýetirmeginiň öňüni almak zerurdyr. Biz bilim ulgamynda Hytaý bilen çuň hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge hem-de tehnologiýalaryň etik, inklýuziw we adalatly görnüşde ulanylmagyna umyt edýäris”.
44 million mugallym. Bu diňe bir san däl. Bu dünýäde her ikinji synpda tagtanyň öňünde uly adamyň ýokdugyny aňladýar. Emeli aň bu meseläni doly çözüp bilmez. Emma ol galan mugallymlaryň ýalňyz bolmazlygyny üpjün edip biler. Platformalar, algoritmler, sanly kömekçiler. Bularyň hiç biri adamyň ornuny tutmaýar. Olar goldaw berýär.
Hançžou maslahaty üç günüň dowamynda dünýäni üýtgetmedi. Emma ol dünýäniň haýsy ugra hereket edýändigini görkezdi. Şeýle hem bir ýyldan soň taryhy ähmiýete eýe bolup biljek ylalaşyklara gol çekdi.
Esasy sowal bolsa şeýle: biz 2030-njy ýyla taýýarlanyp ýetişersmikäk? Ýa-da ýene-de yzdan ýetmäge synanyşarysmy?
