Kiril elipbiýindäki .РФ domenine — 16 ýyl!
Şu gün milli kiril elipbiýindäki .РФ domenine 16 ýyl doldy.
2010-njy ýylyň 12-nji maýy Runetiň hem-de bütin dünýä internetiniň taryhyna möhüm gün hökmünde girdi: hut şol gün Russiýa üçin .РФ domeni delegirlenipdi. Ol dünýäde ilkinji kiril elipbiýindäki ýokary derejeli domen boldy. Onuň işe girizilmegi millionlarça rus dilli ulanyja öz ene dilinde domen atlaryny döretmäge mümkinçilik berdi.
.РФ domen zolagynyň üstünlikli ösüşi milli elipbiýlerdäki domenleriň uly islegden peýdalanýandygyny subut etdi we bütin dünýäde IDN-domenleriň döremegine möhüm itergi berdi. 16 ýyl geçendigine garamazdan, .РФ diňe bir kiril domenleriniň arasynda jedelsiz lider bolman, eýsem iň iri halkara milli ýokary derejeli domen hökmünde hem galýar.
Häzirki wagtda .РФ zolagynda 802 020 domen ady hasaba alnypdyr, olaryň 95,3%-i delegirlenendir. Domenleriň köp bölegi — 82,4%-i fiziki şahslar, 17,6%-i bolsa ýuridik şahslar tarapyndan hasaba alnypdyr. Administratorlaryň 95,6%-i Russiýanyň raýatlary we guramalary bolup, bu ýagdaý .РФ domeniniň milli sanly giňişlik hökmünde ähmiýetini görkezýär.
.РФ domen zolagy bilen 185 akkreditirlenen hasaba alyjy we 352 müňden gowrak administrator işleýär. Her aý ortaça 21 313 täze domen hasaba alynýar, bu bolsa geçen ýyl bilen deňeşdirilende 18,8% köpdir. Şeýle ösüş kiril domenlerine ulanyjylar hem-de biznes tarapyndan gyzyklanmanyň artýandygyny görkezýär.
Şol bir wagtyň özünde domenleriň 30,8%-i web-programmalara ýa-da bir sahypalyk saýtlara, 23,8%-i doly hukukly web-saýtlara gönükdirilendir. 26,3%-i parking üçin ulanylýar, 11,8%-inde poçta hyzmatlary ýerleşdirilen, 7,3%-i bolsa redirekt üçin ulanylýar.
.РФ zolagyndaky domenler web-saýt ýerleşdirmek üçin Russiýanyň sebitlerinde has işjeň ulanylýar. Lider hökmünde Krym çykyş etdi — bu ýerde hasaba alnan domenleriň 36,7%-inde saýtlar ýerleşdirilipdir. Şeýle hem ýokary görkezijiler Tuwa Respublikasynda (36,2%), Rýazan oblastynda (33,9%), Ýewreý awtonom oblastynda (33,5%) we Omsk oblastynda (32,9%) bellige alyndy.
.РФ domeninde iň meşhur sözleriň sanawyna «авто», «дом», «строй», «сервис», «центр», «ремонт», «мастер», «россия», «купить» we «спб» girdi. Bu bolsa kiril domenleriniň hyzmatlar, söwda, gurluşyk, awtoulag pudagy, şeýle hem federal we sebit taslamalary üçin giňden ulanylýandygyny görkezýär.
2025-nji ýyldan başlap .РФ zolagynda diňe rus dilinde däl, eýsem Russiýa respublikalarynyň 18 döwlet dilinde hem domen atlaryny hasaba almak mümkin boldy. Häzirki wagtda milli dillerde 2000-den gowrak domen hasaba alnypdyr. Ulanyjylar köplenç tatar we başgyrt dillerindäki domenleri saýlaýarlar, iň köp ulanylýan nyşanlaryň arasynda bolsa «ҡ», «ө», «ү», «ә» we «ӑ» bar.
“.РФ domeni durnukly ösüşini dowam etdirýär. Has köp ulanyjy şahsy taslamalar, biznes, jemgyýetçilik, bilim we medeni başlangyçlar üçin kiril domenlerini saýlaýar. Häzirki wagtda .РФ diňe dünýäniň iň iri kiril domeni bolman, eýsem Russiýanyň halklarynyň dillerini we medeniýetlerini sanly giňişlikde birleşdirýän nokatdyr. Biz onuň mümkinçiliklerini giňeltmek we täze dilleri birikdirmek boýunça işleri dowam etdireris” diýip, .RU/.РФ domenleriniň Utgaşdyryjy merkeziniň direktory Andrey Worobýow aýtdy.
