Sessiz krizis. Bir milliard barrel ýitgi näme üçin göz öňüne getirilişinden has erbet?
“Saudi Aramco”-nyň baş direktory Amin Nasser 2026-njy ýylyň 20-nji ýanwarynda Şweýsariýanyň Dawos şäherinde geçirilen Bütindünýä ykdysady forumynyň 56-njy ýyllyk maslahatynda. REUTERS/Denis Balibouse
Çeşme:www.reuters.com
Iki aýyň içinde 1 milliard barrel, Ormuz bogazynyň gabalmagy, geljekki ýyllar üçin maýa goýumlarynyň peselmegi we «halas ediji halka» hökmünde gündogar turba geçirijisi.
Bu barada — “Saudi Aramco” kompaniýasynyň baş direktory Amin Nasser bilen “Reuters” agentliginiň geçiren söhbetdeşliginde (2026-njy ýyl, 10-njy maý) aýdylýar.
Ýekşenbe güni “Saudi Aramco”-nyň ýolbaşçysy Amin Nasser gorkuly beýanat berdi. Soňky iki aýyň içinde dünýä takmynan bir milliard barrel nebit ýitirdi. Hatda akymlar dikeldilen ýagdaýynda-da, energetika bazarlarynyň durnuklaşmagy üçin wagt gerek bolar.
Sebäbi — Eýranyň Ormuz bogazyny gabamagy. Gämileriň gatnawy doly durdy. Bahalar bolsa barha ýokarlanýar. Nasser şuny aýratyn belledi: gatnaw ýollaryny dikeltmek entek bazaryň kadalaşmagyny aňlatmaýar. Bazar bir milliard barrelden mahrum boldy. Köp ýyllaryň dowamyndaky ýetersiz maýa goýumlary ýagdaýy has-da kynlaşdyrdy. Onsuz hem dünýäniň nebit ätiýaçlyklary pes derejededi.
“Aramco”-nyň elinde uly mümkinçilik — özüniň gündogar-günbatar turba geçirijisi bar. Bu geçiriji Ormuz bogazyndan sowa geçmäge we nebiti göni Gyzyl deňze akdyrmaga mümkinçilik berýär. Nasser muny krizisiň täsirini ýumşatmaga kömek edýän «möhüm arteriýa» diýip atlandyrdy.
Şu zatlaryň ýany bilen, Aziýa kompaniýanyň esasy ileri tutýan ugry bolmagynda galýar. Hut şol ýer — dünýä isleginiň merkezidir.
Ykbalyň oýny. Dünýä nebitiň gutarmagyndan gorkýan wagty, mesele başga zatda bolup çykdy: nebit bar. Ýöne ony daşamaga ne adam bar, ne-de serişde. Milliard barrel — bu diňe bir san däl. Bu bütin dünýäniň bir ýarym aýlyk sarp edişidir. Bu durup galmagy mümkin bolan zawodlardyr. Bu bahalaryň gymmatlajak ýangyç guýujy bekertleridir. Esasy sorag bolsa: bu hasaby kim tölär? Sarp edijiler. Elmydama sarp edijiler.
