Brýusseldäki duşuşyklar Türkmenistanyň Ýewraziýanyň logistika arhitekturasyndaky ornuny berkitdi
Brýusselde geçen günler Türkmenistan bilen Ýewropa institutlarynyň arasynda uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň nobatdaky tapgyry boldy. Bütindünýä gümrük guramasynyň (BGG) maslahatyny we “Bridging Continents” atly tematiki forumy öz içine alan duşuşyklaryň tapgyry, umumy konsepsiýalary ara alyp maslahatlaşmakdan ulag ugurlaryny jikme-jik işläp taýýarlamaga geçilendigini görkezdi.
20-nji aprelde Brýusselde geçirilen çekişmeler durnuklylygyň anyk mehanizmlerine gönükdirildi. “Bridging Continents” forumynyň dowamynda moderator Alberto Turkstra (“Diplomatic World” neşiriniň taslama direktory) hem-de Ýewropa Komissiýasynyň we Ýewropa Parlamentiniň wekilleri — Şarlotta Adrian we Kristian Terheş möhüm bir ugry aýdyňlaşdyrdylar: Türkmenistan indi diňe bir kartadaky geografiki nokat hökmünde kabul edilmeýär. Bu günki gün Aşgabat dünýä derejesindäki gatnaw ýollarynyň özgerýän şertlerinde ygtybarly çözgütleri hödürleýän arhitektory hökmünde çykyş edýär.
Türkmenistanyň ilçisi Sapar Pälwanow “Gündogar – Günbatar" we “Demirgazyk – Günorta” ugurlarynyň çatrygynda ýerleşýän ýurduň jogapkärçiliginiň şu günki günde diňe bir ýollaryň kilometrleri bilen däl, eýsem tutuş halkara ykdysady ulgamynyň durnuklylygy bilen ölçelýändigini nygtady.
Ilçiniň Ýewropa institutlaryna ýetiren esasy ýüzlenmesi: şu günki günde ulag diňe bir relsler däl-de, eýsem ynamdyr. Adaty ugurlaryň aşa ýüklenen döwründe Türkmenistan Ýewraziýa gatnawlarynyň “durnuklaşdyryjysy” wezipesini öz üstüne alýar.
Türkmenistanyň bu ornuny Döwlet gümrük gullugynyň beren anyk sanlary we delilleri has-da berkidildi. Gullugyň wekili Kerim Berdiýew ýewropaly hyzmatdaşlara “akylly” serhetler ulgamyny tanyşdyrdy. Bu ýerde gürrüň doly sanlylaşdyrma we töwekgelçilikleri dolandyrmak gurallaryny ornaşdyrmak barada gidýär.
Ýewropaly ýük daşaýjylar üçin bu iň esasy zady — wagtyň tygşytlanmagyny aňladýar. Hazarüsti geçelgesiniň şertlerinde barlag nokadyndaky her bir minudy goşmaça ýewroň peýdasyna öwrülýär. Edil şu “görünmeýän” döwrebaplaşdyrma işleri Türkmenbaşy halkara portuny we biziň awtomobil ýollarymyzy taryhy ugurlar bilen bäsleşip biljek hakyky güýje öwürýär.
Bu forumyň öňüsyrasynda “meýdanlarda” möhüm işler geçirildi: 16–17-nji aprelde Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň orunbasary Muhammet Muhammedowyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekilleri Bütindünýä gümrük guramasynyň (BGG) Ýewropa sebitiniň gümrük gulluklarynyň ýolbaşçylarynyň maslahatyna gatnaşdylar.
Brýusselde nygtaldy: Türkmenistan diňe bir halkara standartlary göçürip almaýar, eýsem olary döretmäge hem işjeň gatnaşýar. Sebit aňtaw maglumatlaryny alyş-çalyş merkezleri (RILO) we mümkinçilikleri ýokarlandyrmak boýunça edaralar (ROCB) bilen özara hyzmatdaşlyk etmek, Aşgabada dünýä işewürligi üçin aýdyň we öňünden çaklap boljak gurşawy döredip, wagtda öňe geçmäge mümkinçilik berýär.
Brýussel duşuşyklarynyň netijeleri aýdyňdyr: Türkmenistan özüniň geografiki ýerleşişini syýasy maýa üstünlikli öwürýär. Yklymlary birleşdirýän ýurt diňe bir ýollary däl, eýsem gümrük gullugynyň bökdençlik däl-de, ýokary tehnologiýaly hyzmat bolan ygtybarly ekoulgamyny hödürleýär. Ählumumy logistikasynyň özgerýän döwründe Aşgabat “Gündogar – Günbatar” arhitekturasyna özüniň iň jogapkärli we geljegi uly halka bolmak derejesini berkidýär.
