Moskwada Nury Halmämedowyň skripka we fortepiano üçin eserleriniň ýygyndysy neşir edildi
Saz çäk tanamaýar, ýöne käwagt ol ony ýyllardan we aralyklardan aýawly geçirmek üçin ýörite ýolbeletlere mätäç bolýar. Moskwada Nury Halmämedowyň skripka we fortepiano üçin saýlanan eserleriniň ýygyndysy neşir edildi. Bu diňe bir nota neşiri däl, eýsem beýik türkmen kompozitory bilen görnükli rus skripkaçysy Leonora Dmiterkonyň köp ýyllaryň dowamynda dowam eden döredijilik gepleşiginiň netijesidir.
Bu ýygyndynyň neşir edilmegi “Dutaryň owazlary” gaznasynyň taslamasynyň iň möhüm pursady boldy we şol bir at bilen geçirilýän Moskwanyň halkara festiwalynyň on ýyllygyna bagyşlandy. Nusgawy eserleriň ýerine ýetiriş şablonlaryna ýygy-ýygydan duçar bolýan döwründe bu neşir özboluşly restowrator hökmünde çykyş edýär. Ol diňleýjilere we ýerine ýetirijilere Halmämedowyň stiline mahsus bolan täzeligi we milli öwüşgini — gündogar ruhunyň we ýewropa nusgawy sazynyň sazlaşykly utgaşygyny gaýtaryp berýär.
Ýygyndynyň esasy aýratynlygy Leonora Dmiterkonyň ýerine ýetiriş redaksiýasydyr. Russiýanyň at gazanan artisti, “Halklaryň dostlugy” ordeniniň eýesi hökmünde ol köp ýyllaryň dowamynda türkmen akademiki sazynyň dünýä sahnalarynda ilçisi bolup çykyş etdi. Bu kitap üstündäki iş birnäçe ýyl dowam etdi. Çylşyrymly çykyş tertibine garamazdan, Leonora Ýewgenýewna her bir notany çuňňur öwrenip, zallaryň akustikasyny seljerip, iň kämil seslenmä ýetmek üçin düzedişler girizdi.
Ykbalyň ýazgysy bilen bu iş onuň ýer ýüzündäki soňky döredijilik işine öwrüldi. Ýygyndy 2026-njy ýylyň mart aýynda çap edildi, aprel aýynda bolsa beýik skripkaçy we mugallym dünýäden ötdi. Indi 29-njy aprelde Twer köçesindäki “Moskonsert” zalynda, onuň solo konserti geçirilmeli bolan ýerde, ýatlama agşamy guralar. Hut şol ýerde, skripkanyň owazlarynda, onuň soňky döredijilik zähmetiniň miwesi köpçülige hödürlener.
Ýygyndynyň giriş sözüni kompozitor Mämet Guseýnow ýazdy. Onuň garaýşy bu nota ýygyndysyny hakyky mirasdarlyk manifestine öwürdi. Halmämedowyň döredijiligini wagyz edýänleriň biri hökmünde Mämet Guseýnow üçin bu taslama şahsy abraý meselesine öwrüldi. Onuň pikirine görä, ýygyndynyň özboluşlylygy nusgawy eserleri ýyllaryň tozanyndan “arassalap”, oňa diňe Dmiterko ýaly ussat ýerine ýetirijiniň berip biljek ilkinji energiýasyny we sazlaşygyny gaýtarmagyndadyr. Kompozitor bilen ýerine ýetirijiniň bu döredijilik gepleşiginde ol sungatyň iň ýokary manysyny — onuň wagt arkaly baky hereketini görýär.
Kitaba kompozitoryň skripka döredijiliginiň iň ýokary derejesini görkezýän eserler girizildi: 1963-nji ýylyň filosofiki Sonatasy, halk aýdymynyň “Nar agajy” temasyna döredilen täsirli wariasiýalar we syrly “Hüwdi-fantaziýa”. Kamera ýerine ýetirijiler üçin aýratyn täzelik hökmünde “Aýgytly ädim” baletiniň temalary esasynda döredilen fantaziýanyň transkripsiýasy hödürlenýär. Ilkibaşda simfonik görnüşde bolan bu eser Dmiterkonyň ussatlygy netijesinde skripka bilen fortepianonyň dialogy görnüşinde täze durmuş aldy, şol bir wagtyň özünde hem asyl nusgasynyň güýjüni we dramatizmini saklap galdy.
Ýygyndynyň daşky bezegi hem onuň mazmuny ýaly çeperdir. Bu iş Igor Burskoýa ynanyldy — onuň elinde şekillendiriş sungaty bilen alt sazlaşykly utgaşýar. Onuň akwarel eserleri skripkanyň kirişlerine degmezden ozal zerur bolan şol meditatiw ruhy ýagdaýy döredýär.
Bu taslama beýik zehinleriň döredijilik hyzmatdaşlygy netijesinde dünýä indi we konserwatoriýa talyplaryndan başlap, tejribeli wirtuozlara çenli giň okyjylar köpçüligi üçin niýetlenendir. Ol Nury Halmämedowyň sazynyň janly, üznüksiz ösüşde bolan we täze manylary gazanyp bilýän bir organizmdigini subut edýär.
