Türkmenistan we Filippinler “Merkezi Aziýa + ASEAN” formatyny döretmegi göz öňünde tutýarlar
Türkmenistan çalt depginler bilen ösýän iki sebiti — Merkezi Aziýany we Günorta-Gündogar Aziýany (ASEAN) ýakynlaşdyrmak baradaky daşary syýasat başlangyjyny öňe sürýär. Bu mesele Türkmenistanyň Filippinler Respublikasyndaky ilçisi (oturýan ýeri Tokio şäheri) Atadurdy Baýramowyň filippinli kärdeşi Milen Garsiýa-Albano bilen geçiren gepleşiginiň dowamynda ara alnyp maslahatlaşyldy.
Filippinleriň strategik hyzmatdaş hökmünde saýlanyp alynmagy tötänleýin däldir: 2026-njy ýylda Manila Günorta-Gündogar Aziýa döwletleriniň assosiasiýasyna (ASEAN) başlyklyk eder. Bu ýagdaý, Türkmenistanyň ýolbaşçylygy tarapyndan öňden bäri öňe sürlüp gelinýän «Merkezi Aziýa + ASEAN» dialog formatyny işe girizmek üçin Aşgabat üçin uly mümkinçilikler açýar.
Taraplar eýýäm bu formaty institutlaşdyrmak boýunça anyk teklipleri taýýarlamaga girişdiler. Bu başlangyç iki sany iri sebiti ýeke-täk ulag geçelgeleri we energetika ulgamlary arkaly baglanyşdyrmagy maksat edinýär.
Köpugurly özara gatnaşyklardan başga-da, diplomatlar ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň 2026-njy ýyl üçin niýetlenen «ýol kartasyny» maslahatlaşdylar. Ol şulary öz içine alýar — syýasy dialog: ýokary derejeli saparlary guramak we şertnamalaýyn-hukuk binýadyny berkitmek; energetika howpsuzlygy: Aziýa-Ýuwaş umman sebitinde energiýa akymlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak üçin Türkmenistanyň iň iri serişde üpjünçisi hökmündäki tejribesinden peýdalanmak; ykdysadyýet we medeniýet: göni işewürlik gatnaşyklaryny we ynsanperwer hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek.
«MA + ASEAN» formatynyň döredilmegi Türkmenistanyň daşary gatnaşyklary diwersifikasiýalaşdyrmak syýasatynyň logiki dowamydyr. Merkezi Aziýanyň (çig mal we üstaşyr merkezi hökmünde) hem-de ASEAN ýurtlarynyň (dünýäniň senagat merkezi hökmünde) mümkinçilikleriniň birleşdirilmegi dünýä ykdysadyýetinde täze güýç merkezini döredip biler. Bu bolsa Aşgabat üçin jemi içerki önümi 3,6 trillion dollardan gowrak bolan we ilaty 700 milliona golaý bolan bazarlara çykmak diýmekdir.
