Tokio 2025: Merkezi Aziýa + Ýaponiýa sammiti hyzmatdaşlygyň täze döwrüniň binýadyny goýdy
TOKIO, 20-nji dekabr | ORIENT. Ýaponiýanyň paýtagtynda taryhy waka boldy – “Merkezi Aziýa+Ýaponiýa” dialogynyň (CA+JAD) döwlet Baştutanlary derejesinde birinji sammiti geçirildi. Bu ýokary derejeli duşuşyga Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagy Aşgabadyň sebitleýin durnuklylygyň we ykdysady ösüşiň esasy arhitektory hökmündäki ornuny tassyklady.
Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sanae Takaiçiniň ýolbaşçylygynda geçirilen çärä Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýew, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparow, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon we Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew hem gatnaşdylar.
Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sanae Takaiçi duşuşygy açyp, Merkezi Aziýa ýurtlaryny “esasy hyzmatdaşlar” diýip atlandyrdy. Ýaponiýanyň Hökümet çeşmeleri “Tokio başlangyjynyň” işe başlandygyny habar berdiler, onuň çäginde Ýaponiýa bäş ýylyň dowamynda sebitde jemi 3 trillion ýen (takmynan 19 milliard dollar) möçberinde işewürlik taslamalaryny goldamagy meýilleşdirýär.
Bu ägirt uly bukjada esasy üns şulara gönükdirilendir:
Durnukly infrastruktura: Orta geçelgäni ösdürmek.
Sanly özgertme: 5000 sany IT-hünärmenini taýýarlamak.
Ýaşyl ösüş: uglerod bitaraplygyna geçmek.
Türkmenistanyň garaýşy: Diplomatiýadan strategiýa tarap
Prezident Serdar Berdimuhamedow Sammitde eden çykyşynda Türkmenistanyň bu formata köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy anyk ykdysady mazmun bilen baýlaşdyrmagyň guraly hökmünde garaýandygyny belledi.
Döwlet Baştutanynyň çykyşyndaky esasy ugury:
Ykdysadyýet: Ägirtler (Mitsubishi, Kawasaki, Itochu) bilen üstünlikli işleşmek tejribesi täze strategik taslamalaryň binýadyny düzmelidir.
Energetika: Türkmenistan “ýaşyl” ösüş boýunça umumy çemeleşmeleri işläp düzmegiň başlangyjyny öňe sürýär we wodorod energetikasyna aýratyn ähmiýet berýär.
Arabaglanşyk: Durnukly ulag geçelgeleriniň kemala getirilmegi. Şunda Türkmenbaşy halkara deňiz porty ählumumy merkez hökmünde orun eýeleýär.
Ynsanperwer ugry: Prezident Serdar Berdimuhamedow “Merkezi Aziýa + Ýaponiýa” formatynyň çäklerinde Ýaşlar forumyny we “Zenanlaryň dialogy” meýdançasyny döretmek baradaky başlangyçlary öňe sürdi.
Netijeler: Tokio Jarnamasy we işewürlik forumy
Duşuşygyň ahyrynda Tokio Jarnamasy kabul edildi. Sammitden soň, döwlet Baştutanlary “Merkezi Aziýa – Ýaponiýa” işewürlik forumyna gatnaşdylar. Çärä Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Ýaponiýanyň işewürler toparlarynyň 300-e golaý wekili gatnaşdy. Olar senagat we maşyn gurluşygy, energetika, ulag we logistika, maliýe we ätiýaçlandyryş, maglumat tehnologiýalary, lukmançylyk we farmasewtika, oba hojalygy, bilim, şeýle hem ýokary tehnologiýalar we innowasion ösüş ýaly pudaklaryň giň toplumyny düzdüler.
