Alymlar astronomyň 2000-ýyllyk golýazmasyny derňediler
Parižiň Sorbonna uniwersitetiniň we Nýu-Ýork uniwersitetiniň bilermenleri spektral wizualizasiýa usulynyň kömegi bilen 2000 ýyllyk golýazmanyň mazmunyny açmagy başardylar – diýip, Archive for History of Exact Sciences habar berýär.
Olaryň pikirine görä, işiň awtory matematik we astronom Klawdiý Ptolomeý ekeni. Artefakt biziň eýýamymyzyň birinji asyry diýlip senelenýär.
Tekst grek dilinde pergamentiň bir bölegine ýazylypdyr. Ony 1819-njy ýylda italýan kardinaly we alym-filolog Anželo Maý ýüze çykarypdyr. Resminama Italiýanyň demirgazygyndaky Bobbio abbatlygyndaky kitaphanada saklanypdyr.
Bilermenler iki asyrdan gowrak wagtyň dowamynda ilkibaşdaky tekste düşünmändirler. VI ýa-da VII asyrlarda kimdir biri gymmatbaha pergamenti gaýta ulanmak isleýär we onuň ýüzüne ispan teology Isidor Sewilskiniň «Etiologiýasynyň» böleklerini ýazýar. Häzirki wagta çenli alymlara diňe käbir sözleri okamak başardypdy.
Derňemegiň dowamynda bilermenler golýazmany ýagtylygyň tolkunynyň dürli uzynlyklarynda birnäçe gezek surata düşürdiler. Soňra şekilleri birleşdirdiler. Işleriň barşynda alymlar gerekli ýazgylary tapawutlandyrmagy başardylar.
Bu usul ýazylanlaryň ýarysyndan gowragyna ony okamaga mümkinçilik berdi. Ptolemeý pergamentde meteoroskopy – astronomiki hasaplamalary geçirmek we ýyldyzlary öwrenmek üçin gurluşy döretmek boýunça gollanmany beýan eden ekeni. Ol biri-biriniň daşyndan aýlanýan dokuz sany metal halkajykdan ybarat bolupdyr.
Alymlar birinji we soňky sahypany okap bilmändiklerini we awtoryň goluny tapmandyklaryny bellediler. Ýöne olara Prolemeý üçin häsiýetli bolan käbir sözleri we söz düzümlerini kesgitlemek başartdy.
ORIENT habarlar
