Moskwada geçirilýän «Dutaryň owazlary» atly ýubileý festiwaly sazy, ylmy we şekillendiriş sungatyny birleşdirýär
Nury Halmämmedow adyndaky «Dutaryň owazlary» atly X Moskwa halkara sungat festiwaly jemleýji tapgyra gadam basýar. Ýubileý forumy diňe bir baýramçylyk konsertleriniň tapgyry bolman, eýsem medeni dialogyň janly giňişligine — Russiýa bilen Türkmenistanyň ruhy dünýäsiniň umumylygyny has giňden açyp görkezýän özboluşly akademiki we aň-bilim meýdançasyna öwrüldi.
Onunjy möwsüm fewral aýynda A.N.Skrýabiniň ýadygärlik muzeýinde geçirilen «Älemiň sazy we kalbyň owazy» atly konsert bilen başlandy. Şol agşam Aleksandr Skrýabin bilen Nury Halmämmedowyň döredijilik dünýäsiniň arasynda çuňňur çeperçilik köprüsi döredildi. Bu iki zehini liriki filosofiýa, milli gözbaşlary nusgawy saz sazlaşygy bilen utgaşdyrmaga bolan ymtylyş birleşdirýär.
Ýylyň dowamynda festiwal öz gerimini giňeldip, etnografik maksatnamalary neşirýat işi bilen utgaşdyrdy. Möhüm wakalaryň biri saz ýygyndylarynyň neşir edilmegi boldy. Olaryň hatarynda Russiýanyň at gazanan artisti, görnükli ýerine ýetiriji Leonora Dmiterkonyň (1944–2026) redaksiýasynda taýýarlanan Nury Halmämmedowyň skripka eserleri hem bar. Bu neşirler kompozitoryň bahasyna ýetip bolmajak döredijilik mirasyny gorap saklamaga we ony ýaş sazandalar üçin has elýeterli hem-de ähmiýetli etmäge mümkinçilik berdi.
Taslamanyň oktýabr we noýabr aýlaryna gabat gelýän jemleýji tapgyry ylmy, ýerine ýetirijilik ussatlygyny we şekillendiriş sungatyny özünde jemleýär. Eýýäm 26-njy oktýabrda Russiýanyň Döwlet kitaphanasynyň taryhy Paşkowyň öýünde Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasy bilen bilelikde «Halklaryň medeni hyzmatdaşlygynda sungat» atly halkara maslahat-konsert geçiriler. Maslahatyň netijeleri boýunça iki ýurduň saz öwrenijileriniň onlarça ylmy işini öz içine alýan abraýly ylmy ýygyndy neşir ediler. Bu işler 2026-njy ýylda ýubileýleri bellenilýän kompozitorlaryň — Rejep Allaýarowyň, Weli Muhadowyň, Çary Nurymowyň, Baýramdurdy Hudaýnazarowyň, şeýle hem Sergeý Prokofýewiň, Dmitriý Şostakowiçiň we Nikolaý Mýaskowskiniň döredijiligine bagyşlanýar.
Bäsleşik tapgyry 28-nji oktýabrda Georgiý Garýanýan adyndaky çagalar sazçylyk mekdebinde geçiriler. Bu ýerde sazandalar etnomedeni sebäplere esaslanýan çylşyrymly akademiki eserleriň özboluşly ýerine ýetirilişini görkezerler. Şeýle hem «Russiýanyň we onuň dostlarynyň sesleri» atly halkara çeper söz bäsleşigi geçirildi. Bu çäre saz bilen çeper sözüň aýrylmaz baglanyşygyny ýene bir gezek nygtady.
Festiwalyň jemleýji wakasy 1-nji noýabrda Zurab Sereteliniň Sungat galereýasynda «Ahalteke bedewleri — ganatly bedewler» atly çeperçilik sergisiniň açylyşy we ýeňijileri sylaglamak dabarasy bilen geçiriljek gala-konsert bolar. Sergide Türkmenistanyň we Russiýanyň suratkeşleriniň eserleri görkeziler.
Festiwal döredilen gününden bäri dünýäniň 20 döwletinden 1500-den gowrak gatnaşyjyny bir ýere jemläp, halk diplomatiýasynyň abraýly merkezleriniň birine öwrüldi. Ýubileý forumyna ylym, sungat we syýasat ulgamlarynyň görnükli wekillerinden resmi gutlaglar gelip gowuşdy.
Moskwanyň Döwlet halkara gatnaşyklar institutynyň rektory Anatoliý Torkunow festiwaly «sungatlaryň utgaşmasynyň janly tejribehanasy» diýip atlandyrdy. W.S.Popow adyndaky Hor sungaty akademiýasynyň rektory Aleksandr Solowýew bolsa festiwalyň däpleri gorap saklamakdaky we sazlaşygy pugtalandyrmakdaky ornuny aýratyn belledi. Russiýanyň Sungat akademiýasynyň prezidenti Wasiliý Sereteli taslamanyň ilkibaşdan SSSR-iň we Russiýa Federasiýasynyň halk suratkeşi, Russiýanyň Sungat akademiýasynyň prezidenti, ÝUNESKO-nyň hoşniýetli ilçisi Zurab Sereteliniň (1934–2025) goldawyna eýe bolandygyny aýratyn nygtady. Şeýle hem ol «Dutaryň owazlary» festiwalynyň Halklaryň jebisligi ýylynda milletara ýakynlaşmaga goşýan goşandyna ünsi çekdi.
Festiwala gatnaşyjylara mähirli gutlaglaryny we üstünlik arzuwlaryny «Gelikon-opera» teatrynyň çeperçilik ýolbaşçysy Ilýa Ilýin, «Russiýanyň parahatçylyk gaznasy» halkara jemgyýetçilik gaznasynyň dolandyryş geňeşiniň başlygy Leonid Slutskiý hem-de Türkmenistanyň Suratkeşler birleşmesiniň başlygy Çarymyrat Ýazmyradow dagylar iberdiler. Festiwalyň art-direktory Mämmet Guseýnow gatnaşyjylara ýüzlenmesinde şeýle belledi: «Siziň her bir çykyşyňyzda şahsy taryhyňyz, zähmetiňiz, ylhamyňyz we öz halklaryňyzyň mirasy bilen çuňňur baglanyşygyňyz jemlenýär».
