«Türkmennebit» DK: Hazar deňziniň türkmen bölegi maýadarlara çeýe şertnamalary we salgyt ýeňilliklerini hödürleýär
Türkmenistanyň maýa goýum forumynyň (TIF 2026) energetikanyň durnuklylygyny üpjün etmäge, himiýa we nebitgaz senagatyny ösdürmäge bagyşlanan ilkinji sessiýasynda «Türkmennebit» döwlet konserniniň başlygynyň orunbasary Batyr Jumaýew Türkmenistanyň Hazar deňziniň bölegindäki uglewodorod serişdelerini özleşdirmegiň maýa goýum mümkinçiliklerini giňişleýin beýan etdi. Konserniň ýolbaşçysy ýurdumyzyň deňiz şelfiniň milli nebitgaz pudagyny ösdürmek konsepsiýasynyň çäklerinde daşary ýurt maýasy üçin elýeterli bolan 30-dan gowrak ygtyýarnama bölegine bölünendigini belledi.
Maýadarlar üçin hukuk goragynyň we maliýe taýdan özüne çekijiligiň esasy binýady bolup, ýeňillikli fiskal düzgüni kepillendirýän Türkmenistanyň «Uglewodorod serişdeleri hakynda» Kanuny çykyş edýär. Daşary ýurtly hyzmatdaşlara iş alyp barmagyň aýdyň mehanizmleri hödürlenýär: ýurdumyzda diňe girdeji salgydyny we ýerasty baýlyklardan peýdalanmak hukugy üçin birnäçe tölegleri tölemegi göz öňünde tutýan ýönekeýleşdirilen salgyt ulgamy hereket edýär. Şunda beýleki ýygymlardan we gümrük paçlaryndan, şeýle hem enjamlary import etmek boýunça şertnamalary biržada bellige almakdan doly boşadylýar.
Kanunçylyk maýadarlara çykarylan uglewodorodlaryň öz paýyna erkin ygtyýar etmek we goşmaça ygtyýarnamalary almazdan ony ýurdumyzyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlarynda gaýtadan işlemek hukugyny hem berkidýär. Şol bir wagtyň özünde, «Türkmennebit» DK-na resmi arza berilmegi göni we aýratyn hukuk bermeýän gepleşikleri geçirmek üçin ýol açýar. Gepleşikleriň netijesinde Önümleri paýlaşmak hakynda ylalaşyklara (ÖPY), konsessiýa şertnamalaryna, töwekgelçilikli hyzmat şertnamalaryna ýa-da bilelikdäki iş alyp barmak baradaky şertnamalara gol çekmek mümkin.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň Hazar deňziniň şelfinde Önümleri paýlaşmak hakynda ylalaşyklaryň çäklerinde Dragon Oil, PETRONAS we ADNOC ýaly iri halkara kompaniýalar üstünlikli işleýärler. Strategik hyzmatdaşlygyň giňeldilmeginiň aýdyň mysaly hökmünde 2026-njy ýylyň iýun aýynda «Türkmennebit» döwlet konserni, Petronas Çarigali (Türkmenistan) Sdn. Bhd. kompaniýasy we «Hazarnebit» döwlet kärhanasynyň arasynda «Blok-19» we «Blok-20» şertnamalaýyn çäkleri boýunça Önümleri paýlaşmak hakynda ylalaşygyň baglaşylmagyny görkezmek bolar.
Ygtyýarnama berlen 11-nji, 12-nji, 13-nji we 14-nji bloklarda 2D seýsmiki gözleg işleriniň başlanmagy bilen bir hatarda, bu geleşik deňiz geologiýa-gözleg işleriniň mümkinçiliklerini artdyrmakda täze tapgyryň başlanmagyna ýol açdy we döwletimiz tarapyndan alnyp barylýan «açyk gapylar» syýasatynyň ýokary netijeliligini tassyklady.
