Siriýada ýangyç bahasynyň birden ýokarlanmagyndan soň protestler geçirildi
Ykdysady kynçylyklar hatda iň sabyrly adamlary hem köçelere çykaryp biler. Çöregiň we ýangyjyň bahasy elýeterlikden çykyp, häkimiýetleriň beren wadalary hakykat bilen gabat gelmedik ýagdaýynda, adamlar üýtgeşmeleri talap edýärler. Parahatçylykly protest geçirmek hukugy raýat jemgyýetiniň möhüm bölegidir, ýöne onuň galan az zady hem weýran etmezligi möhümdir.
Siriýanyň ähli ýerinde hökümetiň şenbe güni ýangyjyň bahasyny ýokarlandyrmagyndan soň protestler geçirildi. Demonstrantlar ýollary we nebit daşaýan awtoulaglaryň hereket ugurlaryny petiklediler, käbirleri bolsa energetika ministri Mohammed al-Başiriň işden çekilmegini talap etdiler. Ýekşenbe güni güýje giren täze baha düzgünine laýyklykda, dizel ýangyjynyň bahasy 40 göterim ýokarlanyp, litr üçin 125 täze siriýa funtyndan (takmynan 1,03 ABŞ dollary) 175 funta ýetdi. Oktan sany 95 bolan benziniň bahasy 28,3 göterim ýokarlanyp, litr üçin 195 funta, oktan sany 90 bolan benziniň bahasy bolsa 25,9 göterim ýokarlanyp, 185 funta ýetdi.
Demirgazyk-günbatardaky Azaz şäherinde adamlar energetika ministriniň işden çekilmegini talap etdiler. Ýangyç bahasynyň birden ýokarlanmagyna nägilelik bildirýän demonstrantlar tekerleri ýakyp, ýollary petiklediler we köçeleri tüsse gaplady. Proteste gatnaşyjy Mohammed Ibrahim: «Biz döwleti goldaýarys we wandalizme, weýrançylyklara garşy çykyş edýäris. Ýöne şu gün, dogrusyny aýtsam, indi çörek satyn almaga ýagdaýym ýok» diýip aýtdy. Proteste ýene bir gatnaşyjy Ahmed Mohammed: «Dogrusyny aýtsam, her säher nähili täze kararlaryň kabul ediljeginden gorkup başladyk. Durmuş diýseň gymmatlady. Goňşy ýurtlara seretseň, biz nebit deňziniň üstünde oturys, emma olar nebiti import edýän hem bolsalar, ýangyjymyz olaryňkydan gymmat. Bu diýseň geň» diýip aýtdy.
Siriýa özüne zerur bolan nebitiň üçden bir böleginden hem azyny öndürýär we bahalaryň ýokarlanmagy eýýäm garyplyk hem-de köp ýyllap dowam eden çaknyşyklaryň ykdysady netijeleri bilen göreşýän hojalyklara goşmaça basyş döredýär. Siriýanyň käbir kanun çykaryjylary protest geçirýänlere duýgudaşlyk bildirip, raýatlaryň meseleleriniň hökümetde karar kabul edýän adamlara göni ýetirilmegini üpjün etmäge çagyrdylar. Siriýanyň Halk Mejlisiniň agzasy Abdulrazzak al-Awad: «Biz Halk Mejlisiniň işinde täze tapgyryň başlanmagyna umyt edýäris — bu tapgyr halky, onuň agyrysyny we meselelerini hakykatdan-da beýan etmeli hem-de olaryň hökümetde karar kabul edýän adamlara dogruçyl we aç-açan ýetirilmegini üpjün etmeli» diýip aýtdy.
Kanun çykaryjy raýatlaryň protest geçirmäge bolan hukugyny hem nygtap, demonstrantlary ýörişleriň parahatçylykly häsiýetini saklamaga çagyrdy. Ol: «Bu talaplaryň parahatçylykly we jogapkärçilikli görnüşde beýan edilmegine umyt edýäris. Weýrançylyklar, ýollaryň petiklenmegi, döwlet ýa-da hususy emlägiň zaýalanmagy — bu ähli raýatlarymyzyň gyzyl çyzyk hökmünde kabul etmegini isleýän meselelerimizdir» diýip aýtdy. Protestlere jogap hökmünde Siriýanyň Halk Mejlisi energetika ministri Mohammed al-Başiri penşenbe güni geçiriljek Energetika komitetiniň mejlisine çagyrdy.
CCTV+-yň habar bermegine görä, Siriýada ýangyç bahalarynyň ýokarlanmagy köp ýyllap dowam eden çaknyşyklardan we garyplykdan ejir çeken ilat üçin nobatdaky synaga öwrüldi. Protestler ykdysady kynçylyklaryň jemgyýetçilik nägileliginiň güýçlenmegine itergi berip biljekdigini görkezdi, häkimiýet bilen jemgyýetiň arasyndaky dialog bolsa durnuklylygy üpjün etmegiň möhüm şerti bolmagynda galýar.
