Näme üçin Gazagystanyň ekologlary ikinji gaplaňy ýabany tebigata goýbermegi oktýabr aýyna çenli yza süýşürdiler
Gazagystanda gaplaňlary ýabany tebigata gaýtadan ornaşdyrmak maksatnamasy awgust aýynda Ili-Balhaş goraghanasynda Ümit atly ilkinji uly ýaşly urkaçy gaplaňyň goýberilmeginden soň berk gözegçilik tapgyryna geçdi. Taslamanyň hünärmenleri Russiýadan getirilen erkek gaplaňy häzirlikçe erkinlige goýbermäge howlukmazlyk kararyna geldiler. Iň soňky karar iň bolmanda oktýabr aýyna çenli yza süýşürildi.
Gaplaňy goýbermegiň tertibiniň üýtgedilmegi ýyrtyjylaryň özüni alyp barşynyň biologik aýratynlyklary bilen baglanyşyklydyr. Hünärmenleriň usulyýetine laýyklykda, ýabany şertlerde ilki bilen urkaçy gaplaň täze territoriýany özleşdirmeli, öz şahsy meýdançasyny döretmeli we özüni ynamly duýmagy başarmaly. Diňe onuň bu ýeri durnukly özleşdirendigi tassyklanandan soň, emele gelen ýaýlyma erkek gaplaňy goýbermäge rugsat berler.
Alymlar uýgunlaşmagyň möhüm üstünligini eýýäm hasaba aldylar — Ümit atly gaplaň Ili derýasynyň deltasynda ilkinji awyny özbaşdak tutdy we tebigy şertlerde aw etmäge ukyplydygyny subut etdi. Ýeri öňünden taýýarlamak işleri on ýylyň dowamynda alnyp baryldy: iýmit binýadyny döretmek üçin goraghana ýüzlerçe maral we gulan getirildi, şeýle hem ýabany doňuzlaryň we keýikleriň sanynyň artmagy üçin şertler döredildi.
Uzak möhletli 35 ýyllyk taslamanyň çäklerinde Russiýadan Gazagystana dört sany Amur gaplaňy getirildi — olaryň ikisi üç-dört ýaşyndaky uly gaplaňlar, beýlekileri bolsa iki sany ýaş gaplaň çagasy. Ekologlar ähli haýwanlary bir wagtda ýabany tebigata goýbermäge howlukmaýarlar. Olar her bir ýyrtyjynyň howpsuzlygyny iň ýokary derejede üpjün etmäge we tebigy şertlere ýuwaş-ýuwaşdan uýgunlaşmagyna esasy ähmiýet berýärler.
