Parahatçylyk strategiýasy, EA-kodeksi, Howpsuzlyk geňeşine dalaşgärlik — Türkmenistanyň BMG-niň BA-nyň 81-nji sessiýasynda ileri tutýan ugurlary
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi ýurduň BMG-niň Baş Assambleýasynyň öňde boljak 81-nji sessiýasynda ileri tutuýan garaýyşlaryny mälim etdi. Daşary syýasat edarasy Aşgabat şäheriniň esasy halkara münberinde öňe sürjek amaly başlangyçlarynyň giňişleýin sanawyny hödürledi.
Türkmenistanyň teklipleriniň we ileri tutýan ugurlarynyň sanawyna şu aşakdaky ugurlar girýär:
Ählumumy parahatçylyk strategiýasy — parahatçylyk, howpsuzlyk we öňüni alyş diplomatiýasynyň ýörelgelerine esaslanýan umumy parahatçylyk konsepsiýasyny taýýarlamak maksady bilen BMG-niň howandarlygynda döwletara geňeşmeleri geçirmek.
Dialogyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň onýyllygy — 2027–2037-nji ýyllary BMG-niň howandarlygynda ynanyşmagy berkitmegiň we gapma-garşylyklaryň öňüni almaklygyň onýyllygy diýip yglan etmek başlangyjy.
Köptaraplaýynlygyň dostlary topary — döwletleriň özygtyýarly deňlikýörelgesini goldamak maksady bilen BMG-niň çäklerinde täze birleşigi döretmek.
Parahatçylyk we bitaraplyk akademiki merkezi — Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň Parahatçylyk we bitaraplyk kafedrasynyň ýanynda Parahatçylygyň, bitaraplygyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň akademiki merkezini döretmek boýunça geňeşmeleri geçirmek göz öňünde tutulýar.
Emeli aň boýunça halkara kodeks — BMG-niň howandarlygynda diplomatiýada we halkara gatnaşyklarynda emeli aňdan parahatçylykly peýdalanmak boýunça düzgünleriň toplumyny işläp taýýarlamak, şeýle hem Aşgabatda Sanly ynam we emeli aňy jogapkärçilikli ulanmak meseleleri boýunça halkara bilermenler dialogyny geçirmek meýilleşdirilýär.
Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça kararnama — Aşgabatda ýerleşýän BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň (UNRCCA) orny barada nobatdaky resminamanyň taslamasyny BMG-niň Baş Assambleýasynyň garamagyna hödürlemek.
Durnukly ulag arabaglanyşygynyň Ählumumy atlasy — BMG-niň 2026–2035-nji ýyllar üçin Durnukly ulag boýunça onýyllygyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde giňişleýin seljeriş we maglumat guralyny işläp taýýarlamagy dowam etdirmek.
Logistika we gümrük hyzmatdaşlygy boýunça merkezi — durnukly söwdany ösdürmäge ýardam bermek maksady bilen Türkmenistanda BMG-niň howandarlygynda halkara merkezi döretmek.
Sebitüsti ulag geçelgesi — BMG-niň howandarlygynda Hazar deňzi arkaly Günorta we Merkezi Aziýany Ýewropa bilen baglanyşdyrýan täze ulag geçelgesini döretmek.
Aşgabat howa dialogy — howa başlangyçlary we gurakçylykdan hem-de suw serişdeleriniň ýetmezçiligi sebäpli düýpli kynçylyklary başdan sebitleri goramak boýunça hemişelik köptaraplaýyn platformany döretmek.
Energetika forumy — , «Hemmeler üçin durnukly energetika» atly ýokary derejeli forumyň guralmagyna taýýarlyk görmek boýunça geňeşmeleri geçirmek.
Halkara hukuk ýyly — Halkara hukuk ýylyna (2028) taýýarlyk görmegiň çäklerinde Türkmenistanda halkara hukugyň, ýaragsyzlanmagyň, bitaraplygyň, öňüni alyş diplomatiýasynyň, durnukly ösüşiň özara baglanyşygyna bagyşlanan halkara maslahaty geçirmek teklip ediler.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşine saýlawlar — Türkmenistanyň 2031–2032-nji ýyllar üçin BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň hemişelik däl agzalygyna dalaşgärligini öňe sürmek boýunça taýýarlyk işlerini alnyp barylýar. Bu işler Türkmenistanyň 2026–2028-nji ýyllar üçin BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşindäki (ECOSOC) işleriniň dowam etdirilmegi bilen bir hatarda alnyp barylar.
Ynsanperwer ugur — BMG-niň ählumumy gün tertibiniň çäklerinde Merkezi Aziýanyň zenanlar dialogyny we Merkezi Aziýanyň ýaşlar dialogyny mundan beýläk-de ösdürmek teklip edilýär.
