Awaza forumy Hazar deňziniň ekoulgamyny logistika geçelgeleriniň howpsuzlygy bilen baglanyşdyrdy
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Hazar deňziniň güni anyk ugra gönükdirilen seljeriş sessiýa görnüşinde geçirildi. «Hazar deňziniň ekoulgamyny goramak: sebit hyzmatdaşlygy we durnukly ösüş» atly ylmy-amaly maslahat Hazar deňzi institutynyň direktory Myrat Atajanowyň ýolbaşçylygynda geçirildi. Maslahatda sebitiň esasy meselesi — deňziň derejesiniň peselmegi we onuň bioserişdeleriň ýaramazlaşmagy — kenarýaka döwletleriniň ählisiniň ykdysady meýilleşdirişine we howpsuzlygyna täsir edýändigi bellenildi.
Ara alyp maslahatlaşmalaryň merkezinde Hazar ekologiýa başlangyjynyň amaly taýdan durmuşa geçirilmegi we Awazada Hazar ekologiýa forumyny geçirmäge taýýarlyk görmek meselesi boldy. Hazar ekologiýa gözegçiligi gullugynyň ýolbaşçysy Ýusup Saryýew hem-de Hazar döwlet tebigy goraghanasynyň ylmy bölüminiň başlygy Sahyýetmyrat Mämmedow akwatoriýanyň häzirki ýagdaýy, Hazar düwleniniň ýaşaýan ýerlerini we ýitip barýan balyk görnüşlerini goramak boýunça maglumatlary beýan etdi. Olar bir gezeklik barlaglardan üznüksiz sanly gözegçilik ulgamyna geçmegiň zerurdygyny nygtadylar.
Diplomatik korpusyň wekilleriniň göni gatnaşmagy işlenip taýýarlanan resminamalaryň ähmiýetini has-da artdyrdy. Ara alyp maslahatlaşmalara Eýranyň ilçisi, Azerbaýjanyň ilçihanasynyň geňeşçisi, Russiýa Federasiýasynyň wagtlaýyn ynanylan wekili, şeýle hem Özbegistanyň, Rumyniýanyň, Ýewropa Bileleşiginiň, Täjigistanyň, Gazagystanyň we Türkiýäniň diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Gepleşiklere gatnaşyjylar deňziň ekologik durnuklylygyny Hazarüsti halkara ulag geçelgesiniň ygtybarlylygy bilen baglanyşdyrdylar. Sebäbi suwuň derejesiniň üýtgemegi we kenar çyzygynyň eroziýasy eýýäm port infrastrukturasyna hem-de Ýewropa bilen Merkezi Aziýanyň arasynda ýük daşamagyň möhletleriniň uzamagyna töwekgelçilik döredýär.
Halkara bilermenler — BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysy Sýaosýun Greýs Wan, ÝHHG-niň merkeziniň ýolbaşçysy Uilýam Lif, UNOPS-yň wekili Simonetta Siligaton, Migrasiýa boýunça halkara guramasynyň sebitleýin utgaşdyryjysy Serhan Aktoprak we BMGÖM-niň wekili Farhat Orunow — ylmy gözegçilikleriň sanly platformalara geçirilmegini teklip etdiler.
Tähran konwensiýasynyň Wagtlaýyn sekretariatynyň utgaşdyryjysy Mahir Aliýewiň, FAO-nyň wekili Geýdar Fersoýnyň we GIZ taslamasynyň ýolbaşçysy Sergeý Makarowyň çykyşlarynda Hazar ylmy hyzmatdaşlygyny döretmek we howa töwekgelçiliklerini çaklamak üçin emeli aň tehnologiýalaryndan peýdalanmak boýunça teklipler öňe sürüldi.
Türkmenistan tarapyndan Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar we çölleşmä garşy göreşmek boýunça sebit merkezlerini döretmek baradaky başlangyjynyň esasynda ylmy institutlary, halkara hukugyny we maliýe gurallaryny Hazar basseýnini goramagyň bitewi mehanizmine birleşdirmek meýilleşdirilýär.
