Syrderýa Merkezi Aziýanyň ilkinji «sanlylaşdyrylan» derýasy bolar
2026-njy ýylyň sentýabryna çenli Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ugurdaş edaralary Syrderýanyň basseýninde akymy hasaba almagyň utgaşdyrylan awtomatlaşdyrylan ulgamyny döretmek boýunça işçi toparyny kemala getirerler. Şeýle çözgüt Türkistan şäherinde Gazagystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň suw hojalygy edaralarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda (Gyrgyzystan synçy hökmünde gatnaşdy) Döwletara utgaşdyryjy suw hojalygy komissiýasynyň 94-nji mejlisinde kabul edildi.
Duşuşygyň esasy amaly netijesi — el bilen ölçemek baradaky jedellerden derýa akymyny dolandyrmagyň bitewi sanly ulgamyny döretmäge geçilmegidir. Maglumatlary hakyky wagt tertibinde iberýän ultrases datçikleriň, dereje datçikleriniň we awtomatiki gidrodesgalaryň ornaşdyrylmagy sebitiň birbada üç sany esasy wezipesini çözýär: «Adam faktorynyň» aradan aýrylmagy — awtomatika esasy gidrouzellarda suw alýan möçberleri bir kub metre çenli takyklyk bilen belleýär we döwletara bellenilen möçberleriň statikasyna bolan ynamsyzlyk meselesini aradan aýyrýar.
Gurakçylygy seljermek — derýa uçastoklarynyň sanly goşa nusgalary suw howdanlarynyň dolmak depginini we akym tizligini seljerýär, bu bolsa aşaky akymdaky ekerançylara tutuş wegetasiýa döwri üçin aýdyň synlary berýär. Dessin ýagdaýda gaýtadan paýlamak — suw joşguny ýa-da suw gytçylygy döwründe ulgam suw goýberilişini dessine sazlamaga mümkinçilik berýär we bugarma hem-de filtrasiýa (siňme) sebäpli ýüze çykýan ýitgileri azaldýar. Döwletara utgaşdyryjy suw hojalygy komissiýasynyň mejlisleri toplumlaýyn häsiýete eýedir: şol bir duşuşykda taraplar diňe bir Syrderýa boýunça däl, eýsem Amyderýanyň basseýni boýunça hem iş düzgünlerini we suwdan peýdalanmagyň bellenilen möçberlerini ylalaşdylar.
Işçi toparynyň üstünlikli döredilmegi we Syrderýada awtomatlaşdyrylan hasaba alşyň synagdan geçirilmegi indiki tapgyryň — sanly gözegçiligi tutuş Amyderýa basseýnine hem ýaýratmagyň gönüden-göni buşlukçysy bolar. Belläp geçmeli zat, komissiýanyň indiki, Döwletara utgaşdyryjy suw hojalygy komissiýasynyň 95-nji mejlisi Türkmenistanda geçiriler we onda suw tygşytlylygy hem-de bitewi gidro gözegçilik meseleleri gün tertibiniň esasy ugurlary bolar.
