Türkmenistan we Malaýziýa nebitgaz pudagyndaky hyzmatdaşlygyny täze ylalaşyklar bilen berkretdiler
19-njy iýunda Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynda Prezident Serdar Berdimuhamedowyň we Malaýziýanyň Premýer-ministri Anwar Ibrahimiň gatnaşmagynda «Türkmenistan — Malaýziýa: nebitgaz pudagynda özara bähbitli hyzmatdaşlyga 30 ýyl» atly halkara ylmy-amaly maslahaty we sergi geçirildi. Çäre ýurduň ýangyç-energetika toplumynyň ýolbaşçylaryny, şeýle hem Malaýziýanyň, Türkmenistanyň we halkara energetika korporasiýalarynyň wekillerini bir ýere jemledi.
Forum diňe bir 1996-njy ýylda başlanan köpýyllyk hyzmatdaşlygyň jemlerini jemlemek bilen çäklenmän, eýsem iki ýurduň geljekki on ýyllyklar üçin özara gatnaşyklarynyň binýadyny kesgitlejek täze ylalaşyklary hem şöhlelendirdi.
Prezident Serdar Berdimuhamedow maslahatda eden çykyşynda türkmen-malaý hyzmatdaşlygynyň sebitde durnuklylygyň we maýa goýum ösüşiniň iň möhüm görkezijisi hökmündäki strategik ähmiýetini nygtady. Döwlet Baştutany özara ynamyň esasy görkezijisini beýan etdi: Malaýziýanyň «Petronas» kompaniýasy Türkmenistanda işlän ýyllarynyň dowamynda milli nebit we gaz senagatyna ägirt uly möçberde — takmynan 12 milliard ABŞ dollary çemesi maýa goýdy. Prezident Serdar Berdimuhamedow kompaniýanyň ýolbaşçylaryna we işgärlerine Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumyny döwrebaplaşdyrmakda görkezen ýokary ussatlyklary, yhlasly, tutanýerli zähmeti üçin minnetdarlyk bildirdi
Geçen otuz ýylyň dowamynda Hazar deňziniň türkmen böleginde ägirt uly tehniki işler amala aşyryldy: 5 sany deňiz platformasy gurlup, 40-a golaý gözleg, baha beriş we ulanyş guýulary burwalandy. Bu işleriň netijesinde 44 milliard kubmetrden gowrak gaz we 16 million tonna suwuk uglewodorod gazyp alyndy. Hazar deňziniň türkmen kenarynda gazy taýýarlaýan döwrebap zawod, kenarýaka terminaly we deňiz metal gurnamalaryny gurnaýan täze kärhana guruldy.
Şu günki günde hereket edýän «Magtymguly», «Diýarbekir» we «Garagöl Deňiz» ýataklaryny özleşdirmek işleriniň dowam etdirilmegi bilen bir hatarda, Türkmenistan täze geljegi uly bolan meýdançalary — «Öwez» we «Maşrykow» ýataklaryny hem senagat taýdan özleşdirmek meýilleşdirilýär.
Maslahatyň esasy netijesi özara gatnaşyklary düýbünden täze geografik sepgitlere çykaran resminamalar toplumyna gol çekilmegi boldy. «Petronas» kompaniýasynyň gatnaşmagynda Hazar deňziniň türkmen bölegindäki 19-njy we 20-nji deňiz toplumlaryny özleşdirmek boýunça bilelikdäki işleriň başlanmagy, şeýle hem 11-nji, 12-nji, 13-nji we 14-nji deňiz toplumlarynda giň gerimli 2D-seýsmiki barlag işlerine badalga berilmegi netijesinde hyzmatdaşlygyň depgini güýçli itergi alar.
Malaýziýanyň «Bernama» döwlet habarlar agentliginiň habar bermegine görä, Premýer-ministr Anwar Ibrahim bu iň iri gaz ýataklaryna mümkinçilik gazanmagy uly üstünlik hökmünde bahalandyrdy. Ol munuň «Petronas» kompaniýasynyň dünýä derejesindäki öňdebaryjy ornuny üpjün etjekdigini we gaz baradaky islendik uzak möhletleýin aladalary aradan aýyrjakdygyny nygtady.
Malaýziýanyň Premýer-ministri Anwar Ibrahim özüniň maksatnamalaýyn çykyşynda Türkmenistanyň Malaýziýanyň tejribesine bolan ýokary ynamynyň ikitaraplaýyn işewürlige aýratyn peýda getirjekdigini aýtdy. Malaýziýanyň Hökümet Baştutany Hazar deňzindäki otuz ýyllyk üstünligiň gözbaşynda «Petronas» uniwersitetiniň we Malaýziýanyň tehniki hyzmatdaşlyk maksatnamasynyň (MTCP) ugry boýunça müňlerçe ýokary taýýarlykly türkmen hünärmenleriniň taýýarlanmagynyň durandygyny nygtady.
Malaýziýanyň Premýer-ministri Kuala-Lumpuryň gatnaşyklary diňe bir nebitgaz pudagy bilen çäklendirmän, eýsem ony has-da diwersifikasiýalaşdyrmaga çemeleşýändigini aýratyn belledi. Bilelikdäki geljegiň üns merkezinde emeli aň, ylmy barlaglar, sanlylaşdyrmak we ýarymgeçirijileriň önümçiligi ýaly ýokary tehnologik taslamalar durýar, bu ugurlarda bolsa Malaýziýa dünýäniň öňdebaryjy tejribelerine eýedir.
«Türkmengaz» we «Türkmennebit» döwlet konsernleriniň, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň we Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň pawilionlaryna bilelikde syn edilenden soňra, iki ýurduň Liderleriniň gatnaşmagynda resmi ylalaşyklara gol çekmek dabarasy geçirildi.
— «Türkmennebit» döwlet konserni we «Petronas Çarigali (Türkmenistan) Sdn. Bhd.» hem-de «Hazarnebit» döwlet kärhanasynyň arasynda önümi paýlaşmak hakynda Şertnama;
— «Türkmennebit» döwlet konserni bilen «Petronas Çarigali (Türkmenistan) Sdn. Bhd.» kompaniýasynyň arasynda 2D seýsmiki işleri geçirmek boýunça hyzmatdaşlyk hakynda Ylalaşyk;
— «Türkmengaz» döwlet konserni bilen «Petronas Çarigali International Ventures Sdn. Bhd.» kompaniýasynyň arasynda Ylalaşyk;
— Türkmenistanyň Hökümeti bilen Malaýziýanyň Hökümetiniň arasynda Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini özleşdirmek boýunça uzak möhletleýin hyzmatdaşlyk etmek hakynda Çarçuwaly ylalaşyk.
