Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň binasynda Ýeňiş güni mynasybetli uly medeni çäre — üflenýän saz gurallary orkestriniň konserti geçirildi. Bu täsirli maksatnamanyň guramaçysy we ylham çeşmesi zehinli dirižýor hem-de konserwatoriýanyň mugallymy Şirhan Batyrow boldy. Onuň ýokary hünär ussatlygy bu uly taslamany üstünlikli durmuşa geçirmäge mümkinçilik berdi.

Hut şeýle saz düzüminiň saýlanyp alynmagy çuňňur many-mazmuna eýedir. Beýik Watançylyk urşy ýyllarynda üflenýän saz gurallary orkestrleri aýratyn missiýany ýerine ýetiripdir: olaryň dabaraly we güýçli marşlary esgerleri fronta ugradyp, aýralyk pursatlarynda ruhlaryny berkidipdir, ýeňiş bilen dolanan gahrymanlary bolsa ilkinji bolup şol joşgunly sazlar garşy alypdyr. Şol sebäpli hem bu konsert taryhyň janly hakydasyna öwrülip, gahrymançylykly geçmişiň özboluşly ruhuny täzeden janlandyrdy.

Häzirki zaman saz dünýäsinde doly göwrümli üflenýän saz gurallary orkestriniň konserti örän seýrek duş gelýär. Diňleýjiler simfoniki ýa-da kamera saz agşamlaryna öwrenişen bolsalar-da, üflenýän sazlary aýratyn çemeleşmäni talap edýär we uly sahnada kän görkezilmeýär. Bu gezekki maksatnama hut şeýle düzüme niýetlenip döredilen iň gowy eserlerden ybarat boldy.

Diňe üflenýän we urgy saz gurallaryndan düzülen orkestr üçin saz ýazmak kompozitordan örän ýokary orkestrowka ussatlygyny talap edýär. Simfoniki orkestrden tapawutlylykda, bu ýerde ýumşak kirişli saz gurallarynyň goldawy ýok. Şonuň üçin hem kompozitor akustiki deňagramlylygy örän seresaplylyk bilen sazlamaly bolýar. Partituradaky säwlikler ses boşluklarynyň döremegine ýa-da tersine, mis saz gurallarynyň aşa güýçli sesiniň emele gelmegine getirip biler. Şol inçe aýratynlyklara gowy düşünýän Şirhan Batyrow köplenç türkmen kompozitorlarynyň eserlerini hut öz orkestriniň güýçli sazlaşygyna laýyklykda täzeden orkestrowka edýär.

Baýramçylyk maksatnamasyna birnäçe nesliň söýgüsine eýe bolan harby aýdymlar bilen birlikde ajaýyp milli nusgawy eserleri hem girizildi. Baýramgül Ahmedowa Ýeži Petersburskiniň meşhur «Göwher ýaglygy» («Siniý platoçek») aýdymyny täsirli ýerine ýetirdi. Nazar Garaýew bolsa Nury Halmämmedowyň çuň manyly «Esgeriň ýatlamasy» eserini diňleýjilere ýetirdi. Şeýle-de Aman Agajykowyň «Mirasdary» we Daňatar Hydyrowyň «Elwan güller» eserleri agşamyň bezegine öwrüldi.

Konsertiň aýratyn pursatlarynyň biri Aýna Şirowanyň «Ölmez polkuň gahrymanlary» atly eseriniň üflenýän saz gurallary orkestri üçin ýörite orkestrowka edilip ýerine ýetirilmegi boldy. Bu eser temanyň dabaralylygyny we çuň dramatizmini has-da güýçlendirdi.

Konsert doly anşlag bilen geçdi. Zal saz muşdaklaryndan, mugallymlardan we talyplardan dolup, olar öz duýgularyny gizläp bilmediler. Myhmanlar üflenýän saz gurallary orkestriniň aýratyn belent ruhy döredendigini, geçmişdäki uly baýramçylyk dabaralarynyň däplerini ýatladandygyny bellediler.

Köp sanly diňleýjiler şeýle ýerine ýetiriş usulynyň Ýeňşiň ruhuny — şol bir wagtda hem beýik, hem täsirli duýgyny — iň dogry ýetirýändigini aýtdylar. Dawid Tuhmanowyň meşhur «Ýeňiş güni» aýdymynyň jemleýji akkordlaryny zal uzak dowam eden el çarpyşmalar bilen garşy aldy we sazandalara bu seýrek, ýöne halk üçin örän ýakyn žanry täzeden janlandyrandyklary üçin minnetdarlyk bildirdi.

Şirhan Batyrowyň döredijilik üstünligi paýtagtymyzyň medeni durmuşynda ýatdan çykmajak yz galdyrdy. Indi diňleýjiler bu zehinli dirižýoryň seýrek saz žanrlaryna täze ruh bagyşlaýan geljekki maksatnamalaryna uly sabyrsyzlyk bilen garaşýarlar.

Aýna Ýolbarsowa