22-nji aprelde Astana şäheri Merkezi Aziýanyň ekologiýa diplomatiýasynyň merkezine öwrüldi. Prezident Serdar Berdimuhamedow Gazagystana amala aşyran iş saparynyň çäklerinde Sebitleýin ekologiýa sammitine — durnukly geljegiň toplumlaýyn we ählumumy sebit gün tertibiniň iň ýokary döwlet derejesinde ara alnyp maslahatlaşylan taryhy forumyna gatnaşdy.

Sammit tehnologiki gözden geçiriş — «RES 2026 EXPO» sergisi bilen başlandy. Türkmenistanyň milli pawilýony ekspozisiýanyň iň täsirli ýerleriniň birine öwrülip, seýrek duş gelýän utgaşmany: çuňňur filosofiki binýadyna — türkmen halkynyň Milli Lideriniň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltli ylmy-ensiklopedik kitabyna we ýurduň döwrebap «ýaşyl» gazananlaryna möhüm orun berlipdir. Türkmenistan üçin ekologiýa — bu diňe bir döwre görä ýörelge däl-de, eýsem halkyň medeni gymmatlygynda kemala gelen tebigata aýawly çemeleşmegiň hakyky dowamydyr.

Plenar mejlisde eden çykyşynda Prezident Serdar Berdimuhamedow diňe bir meseleleri bellemekden, ulgamlaýyn institutlary döretmäge geçmäge çagyrdy. Hödürlenen strategiýanyň merkezinde üç sany möhüm başlangyç durýar:

BMG-niň Sebit merkezlerini döretmek: Türkmenistan howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça Sebit merkezini we çölleşmä garşy göreşmek boýunça merkezi açmak başlangyjyny öňe sürýär. Bu düzümleriň göni Merkezi Aziýada ýerleşmegi bilermenlere sebitiň özüne mahsus töwekgelçiliklerine dessin baha bermäge we ýerinde işlemäge mümkinçilik berer.

Suwdan peýdalanmak meseleleri boýunça sebit geňeşi: BMG-niň howandarlygyndaky bu düzüm serhetüsti derýalaryň suwuny rejeli ulanmak meselelerinde araçy we utgaşdyryjy bolmalydyr. Bu meselede Türkmenistanyň garaýşy üýtgewsizdir: halkara konwensiýalarynyň berjaý edilmegi, ähli ýurtlaryň bähbitleriniň deň goralmagy we BMG-niň işjeň gatnaşmagy.

Hazar we Aral gün tertibi: Prezident Serdar Berdimuhamedow Türkmenistanyň Hazar we Aral ekologiýasynyň arasyndaky baglaýjy halka hökmündäki ornuny tassyklady. Şu ýylyň oktýabr aýynda Hazarýaka ýurtlaryň hyzmatdaşlygyny täze tapgyra çykarjak ýokary derejeli duşuşygyň geçiriljekdigi mälim edildi.

Türkmenistanyň Prezidentiň çykyşynda çözgütleri kabul etmegiň «arhitekturasyna» aýratyn üns berildi. Başlangyçlaryň diňe kagyz ýüzünde galmazlygy üçin, Serdar Berdimuhamedow anyk ugurlary teklip etdi: ilki bilen bilermenler derejesinde jikme-jik işläp taýýarlamak, soňra ministrlikler derejesinde ylalaşmak we diňe doly ylalaşyk gazanylandan soň — meseläni döwlet Baştutanlarynyň derejesindäki sammitiň gün tertibine girizmek. Bu çemeleşme deklaratiwligi aradan aýyrýar we her bir taslamanyň amala aşyrylmagyny şertlendirýär.

Sammitiň esasy pursady «Merkezi Aziýada ekologiýa raýdaşlygy» atly Jarnamanyň kabul edilmegi boldy. Bu resminama diňe bir syýasy ädim bolman, eýsem, sebitiň ählumumy howa meselelerinde birleşen güýç bolup çykyş etmäge taýýardygy barada dünýä jemgyýetçiligine berilýän yşaratdyr. Türkmenistanyň Prezidentiniň belleýşi ýaly, taryhy we medeni ýakynlygymyz, ýurtlarymyzyň halklaryna hemişe mahsus bolan hoşniýetli goňşuçylyk, raýdaşlyk, özara goldaw bermek ruhy bizi şuňa borçlandyrýar.