Georgiý Swiridowyň doglan gününiň 110 ýyllygyna bagyşlanan konsert Täze ýyl baýramçylyklarynyň öňüsyrasynda Aşgabatdaky Rus öýünde geçirildi. Aýdym-saz agşamynda tomaşaçylaryň söýgüli sungat işgärleri – sazandalardan, wokalçylardan we instrumentalçylardan ybarat jebis topar çykyş etdi.

Konsert maksatnamasyna girizilen eserleriň atlaryna üns berseň, Swiridowyň döredijiliginde gyş temasynyň tötänlik däldigine düşünýärsiň. Onuň özi-de dekabr aýynda doglan.

Agşam Türkmenistanyň at gazanan artisti Leýli Ökdirowanyň we halkara bäsleşikleriniň ýeňijisi, pianinoçy Stella Faramazowanyň çykyşy bilen başlandy. Olar bilelikde iki romansy ýerine ýetirdiler, şolaryň biri-de ajaýyp sazly peýzaž bolan «Gyşky ýol».

Leýliniň dury, arassa soprano sesi konsert zalynyň ähli künjegini doldurdy. Çalt sazlar bilen zaldaky myhmanlar edil guşlaryň üstünde ýaly giň garly giňişliklerden geçen ýaly boldular, soňra bolsa romansyň soňky akkordlary bilen bu hyýaly syýahatdan täzeden zala dolandylar.

Indiki çykyş özüne çekiji «Hüwdi» eseri boldy. Türkmenistanyň halk artisti Gülnar Nuryýewa bu eseri Leýli Ökdirowa bilen bilelikde ýerine ýetirdi. Ýönekeý, tämiz we duýgur bu hüwdi uzakda galan çagalyk ýyllaryny, agtyklaryny ýuwaş ses bilen hüwdülän mähriban enäni ýada saldy.

Zalda doly dymyşlyk höküm sürdi. Ýumşak, näzik intonasiýalar, sazlaryň aram äheňleri diňleýjileri ýyly ýatlamalar bilen gurşap aldy.

Gyşky sazly syýahat Georgiý Swiridowyň instrumental triosy bilen dowam etdi. Seýran Atanyýazow (skripka), Annaoraz Döwletow (wiolonçel) we Stella Faramazowa onuň birinji bölegi bolan «Elegiýa»-ny ýerine ýetirdiler. Ýene-de gyşky sazly surat!

Elegiýanyň sazlarynda peçdäki odunlaryň çytyrdysy, garyň üstünde ädimleriň hyşyrdysy, tupanyň turşy, ýelden kakylýan gapynyň sesleri eşidilýän ýaly boldy. Diňleýjiler öz-özlerinden tir-tir titräp, ýyly şarflaryna has berk dolanýan ýaly boldular.

Gülnar Nuryýewanyň ýerine ýetiren üç romansy rus tebigatynyň reňkli sazly suratlaryny döretdi. Onuň çuňňur we aýdyň sesi ak dumanly giňişliklerden, gür tokaýlardan, çäksiz giňliklerden alyp geçýän ýol görkeziji boldy.

Soňra konserti solist Begenç Moşyýew dowam etdi. Onuň ýerine ýetirmeginde «Agaç Rus» toplumyndaky romanslar ýaňlandy. Gülnar rus tebigatynyň beýik şygyryýetini açyp görkezse, Begenç sahnada demirgazygyň berk we çuňňur gözelligi bilen bagly durmuş sahnalaryny, peýzažlary we filosofik oýlanmalary janlandyrdy.

Agşamyň iň ýokary nokady Georgiý Swiridowyň özboluşly tanalýan eseri – Puşkiniň «Syrgyn» powestine ýazylan sazly illýustrasiýa boldy. Bu meşhur toplumdan iki bölek Seýran Atanyýazowyň, Annaoraz Döwletowyň we Stella Faramazowanyň ýerine ýetirmeginde ýaňlandy. Bu ruhy taýdan ýylylyk berýän, umyt, gudratlara ynam we geljek bagtyň täsin duýgusyny peşgeş berýän «Romans» boldy.

Şeýle hem ajaýyp «Wals» ýaňlandy. Ol hemmelere ýakyn wagtda Täze ýyl baýramçylyklarynyň, arçanyň daşynda tanslaryň, sowgatlaryň we şampan çüwdürimleriniň boljakdygyny ýatlatdy. Zaldaky myhmanlar saz bilen bile başlaryny yradylar, ýylgyrdylar, hatda zalyň burçunda duran Täze ýylyň baş gahrymany – bezelen arça-da has-da ýagty saçýan ýaly boldy.

Hawa, Aşgabatda demirgazyk ýurtlaryndaky ýaly ak, ýumşak garly gyş ýok. Emma bizde hyýal bar. Georgiý Swiridowyň sazlarynyň astynda biz bu gyşky gözelligiň hemmesini aňsatlyk bilen göz öňüne getirip bilýäris. Ol rus kompozitorlarynyň arasynda iň «gyşky» hasaplanýan kompozitor bolmagy ähtimal.

Aýna Şirowa