Kataryň suwuklandyrylan tebigy gazyny daşaýan ilkinji tanker Ormuz bogazyndan geçmäge synanyşdy. Bu näme üçin bütin dünýä üçin möhüm?
Surat düşündirişi: Açyk deňizde suwuklandyrylan tebigy gazyny daşaýan tanker. Katar suwuklandyrylan tebigy gazyň dünýäde ikinji uly eksportçysydyr. REUTERS/File Photo
211 986 kub metr gaz, Ras-Laffandan Pakistana çenli ýol, Eýranyň razylygy, araçylyk we Kataryň eksport mümkinçilikleriniň 17 göterimi — birnäçe ýyllap hatardan çykdy.
Bu barada — Reuters agentliginiň reportažynda (2026-njy ýyl, 9-njy maý).
Şenbe güni, 9-njy maýda, Kataryň «Al-Haraýtiýat» atly suwuklandyrylan tebigy gazyny daşaýan tankeri Ormuz bogazyna tarap ugrady. Ol Ras-Laffan terminalyndan çykdy. Ahyrky nokady — Pakistanyň Kasim porty.
Eger bu geçiş amala aşsa, bu Eýrana garşy hereketleriň başlanyndan bäri Kataryň gaz daşaýan gämisiniň bogazdan ilkinji üstaşyr geçişi bolar.
Gaz hökümetara ylalaşygy esasynda Pakistana satylýar. “Reuters” agentliginiň iki çeşmesiniň habar bermegine görä, Eýran bu iberilişi tassyklady. Maksat — Katar we Pakistan bilen özara ynamy berkitmekdir. Ýeri gelende aýtsak, Pakistan gapma-garşylykly hereketde araçy bolup çykyş edýär.
Pakistanyň gaza örän uly zerurlygy bar. Yslamabat çäkli sandaky tankerleriň geçmegine rugsat bermek barada Eýran bilen gepleşikler geçirdi. Eýran kömek bermäge razy boldy. Indi taraplar ilkinji gäminiň howpsuz geçişini utgaşdyrýarlar.
«Al-Haraýtiýat» tankeri Marşall adalarynyň baýdagy astynda barýar. Onuň sygymy — 211 986 kub metr.
Ýatladyp geçsek, 6-njy aprelde Eýranyň harbylary Kataryň beýleki iki tankerini — «Al-Daýýen» we «Raşida» gämilerini saklapdy. Olar hem bogaza tarap barýardylar. Bu barada hiç hili düşündiriş berilmedi. Katar — suwuklandyrylan tebigy gazyň dünýäde ikinji uly eksportçysydyr.
Iberilýän harytlaryň uly bölegi Aziýa ugradylýar. Eýranyň hüjümleri Kataryň eksport mümkinçilikleriniň 17 göterimini hatardan çykardy. Olary abatlamak üçin üç ýyldan bäri ýyla çenli wagt gerek bolar. Bu ýerde gürrüň ýylda 12,8 million tonna gaz barada barýar.
Bir tanker — bu elmydama ýöne bir gämi. Ýöne şu gün bu bir synagdyr. Golaýda ok atylan ýerlerde dem alyp bolýandygyny ýa-da bolmaýandygyny görkezýän synag. Pakistana gaz gerek. Katara alyjylar gerek. Eýrana bolsa — täsir etme gurallary gerek. Dünýä bolsa gapma-garşylyklaryň gutarandygyna ýa-da diňe arakesme alandygyna düşünmeli. Ilkinji tanker eýýäm ýolda. Onuň yzyndan ýüzlerçesi geler. Ýa-da hiç haýsysy.
