Gün ybadathanalarynyň syry: Müsürde ägirt uly dini toplum tapyldy
Arheologiýa dünýäsi Kairiň golaýyndaky Abusir nekropolynda edilen iri açyşy giňden ara alyp maslahatlaşýar. Italiýanyň arheologik ekspedisiýasy faraon Niuserra (b.e. öň 2400-nji ýyllar töweregi) degişli bolan Gün ybadathanasyny öz içine alýan ägirt uly dini toplumynyň üstüni açdy. Bu tapyndy diňe bir taryhy ýadygärlikleriň sanawyny giňeltmek bilen çäklenmän, eýsem piramida gurujylarynyň döwrüniň binagärligi we dini ynançlary baradaky düşünjämizi hem üýtgedýär.
Gün ybadathanalary Gadymy Müsürde iň seýrek duş gelýän gurluşlaryň biridir. Ýazuw çeşmelerine görä, şeýle ybadathanalaryň altysy bolupdyr, emma şu wagta çenli alymlara diňe ikisi — şol sanda Niuserra degişli ybadathana — mälimdir. Bu Gün ynanjyna bagyşlanan, meýdany 1000 inedördül metrden gowrak bolan toplum bolup, özboluşly meýilnamalaşdyrylyşy, granitden ýasalan sütünli geçelgesi we iýeroglifler bilen bezelen ägirt uly bosagasy bilen tapawutlanýar.
Ybadathananyň diwarlarynda şol döwrüň dini baýramçylyklaryny jikme-jik beýan edýän iýeroglif senenamasy tapyldy. Bu bolsa 4400 ýyl ozal ýaşan müsürlileriň ruhy durmuşyny öwrenmek üçin bahasyna ýetip bolmajak maglumat çeşmesidir.
Tapyndylaryň arasynda diňe bir heýkeller däl, eýsem gündelik durmuşda ulanylan zatlar hem bar. Mysal üçin, gadymy Senet oýnuny (küştüň bu oýundan gelip çykandygy hasaplanýar) oýnamak üçin niýetlenen agaçdan ýasalan şekiljikler we gap-gaçlaryň galyndylary tapyldy. Bu tapyndylar gadymy ruhanylaryň dynç alyşyny we gündelik durmuşyny göni manyda «synlamaga» mümkinçilik berýär.
2025-nji ýylyň noýabr aýynda Kairde dünýäde iň uly arheologik merkezi hasaplanýan Beýik Müsür muzeýi (GEM) resmi taýdan açyldy. Abusirden tapylan gymmatly tapyndylaryň bu muzeýde görnükli ýer almagyna garaşylýar.
