Türkmen hünärmenleri “e-Estonia” maliýe ulgamynyň tejribelerini öwrenýärler
Türkmenistanyň wekiliýeti dünýäniň iň ösen sanly ýurtlarynyň biri bolan Estoniýa baryp gördüler. 9-12-nji dekabr aralygynda BMGÖM we Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan guralan bu sapar milli ykdysadyýetiň döwrebap “sanly kartasyny” döretmekde möhüm ädim boldy.
Türkmenistanyň maliýe we ykdysadyýet ministrligiň, Merkezi Bankyň we Statistika baradaky döwlet komitetiniň hünärmenleri ýurduň dolandyrylyşy üçin uly möçberdäki maglumatlary takyk gurala öwürmegiň usullaryny öwrendiler.
Bir bada seredeniňde “Milli hasaplar ulgamy” – bu diňe tehniki termin. Emma, iş ýüzünde ol ykdysadyýet üçin “rentgen” görnüşidir.
Takyklyk: Sanly maglumatlaryň (elektron hasap-fakturalar we eID ulgamy) kömegi bilen hökümet maliýe pudagynyň aýdyň keşbine gijikdirmezden eýe bolýar.
Aýdyňlyk: Estoniýanyň tejribesi edaralaryň arasyndaky awtomatlaşdyrylan maglumat alyş-çalşygynyň ýalňyşlyklary nähili aradan aýyrýandygyny we maliýe akymlaryny nähili aýdyňlaşdyrýandygyny görkezýär.
Netijelilik: Haçanda statistika ýokary hilli bolanda, hökümet býujetleri has takyk meýilleşdirip, kärhanalary goldap we durmuş ugurly maksatnamalary maksatnamalary işläp düzüp biler.
“e-Estonia” brendiniň iň gowy tejribelerini öwrenýän mahalynda, türkmen wekiliýeti meşhur “X-Road” platformasyny — dürli ministrliklere maglumat alyş-çalşygyny derrew we howpsuz amala aşyrmaga mümkinçilik berýän “sanly ýol” platformasyny öwrendi. Bu bolsa kagyz işlerini aradan aýyrýar: mysal üçin, salgyt we gümrük edaralarynyň maglumatlary awtomatiki usulda statistik hasabatlara goşulýar we olary mümkin boldugyça ygtybarly edýär.
Häzirki BMGÖM-niň taslamasy tarapyndan ýeňilleşdirilen halkara standartlarynyň (MHU 2008) ornaşdyrylmagy, Türkmenistana dünýä jemgyýetçiligi bilen birmeňzeş “maliýe dilinde” gürleşmäge mümkinçilik berer. Bu bolsa halkara maýadarlarynyň ynamyny artdyrar we ýurduň içinde pul-karz amallarynyň çuňňur seljermesini üpjün eder. Statistikanyň döwrebaplaşdyrylmagy – bu diňe hasabatlar däl, bu uzak möhletleýin Türkmenistanyň durnukly ykdysady ösüşi üçin intellektual binýadyň döredilmegidir.
ORIENT
