Maglumat söweşleri döwründe söz güýji we metbugat diplomatiýasy: çatryklar we bellikler
Takmynan XX asyryň ikinji ýarymyndan başlap şu güne çenli adamzat birnäçe gezek Üçünji Jahan Urşunyň bosagasynda boldy. Bu baradaky gorkular metbugatda köplenç beýan edilse-de, aslynda Üçünji Jahan Urşy uzak wagt bäri dowam edýär we ol dünýä maglumat giňişliginde bolup geçýär. Häzirki wagtda olar köplenç «Düzgünsiz söweşler» ýaly görünýär we deliliň üstünden tomaşa we emosional reaksiýanyň agdyklyk edýän şol bir shemasy we usuly boýunça gurulýar diýip, ÝHHG tarapyndan gurnalan 24-nji Merkezi Aziýa metbugat konferensiýasynda çykyş etmäge çagyrylan, ORIENT saýtynyň baş redaktory Bekdurdy Amansaryýew belledi. «Çatryklarda. Demokratiýa üçin metbugat azatlygyny goramak» mediýa forumy 6-7-nji iýulda geçirilýär.
«Duşmançylyk dili» atly sessiýada çykyş edip, žurnalistikadaky bu zäherli hadysany taýýarlamak bilen, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinden başga-da, sosial ulgamlarda, onlaýnda kemsidiji, gorkuzyjy, ýigrenji we çişiriji mazmunyň barha köpelýändigini nygtady. Şeýle-de bolsa, wirtual gurşawda doglan kiber-ýigrenç hakyky dünýäde öz netijelerini berýär – ol adaty, bigünä adamlaryň ölümine sebäp bolýan terrorçylykly hüjümler, köpçülikleýin atyşyklar we zorluklar bilen baglanyşykly elhenç wakalardyr.
Bu forumy gurnaýjylar bilen «duşmançylyk diliniň dürli jemgyýetlerde sosial agzybirligi, plýuralizmi we parahatçylykly ýaşaşmagy çynlakaý zaýalap biljekdigini» ylalaşyp, Amansaryýew muňa özara düşünişmek dilini garşy goýdy.
– Eger biziň siz bilen dawa etmegimiziň on sebäbi bar bolsa, we olardan diňe biri – umumy dili, özara düşünişmek setirlerimiziň kesiş nokatlaryny tapmak bolsa, onda bizi aýyrýan 10 sebäbi aradan aýyryp, jedelli taraplaryň birek-birege düşünmegine ýardam etjek, belki-de ýeke-täk mümkinçiligi saýlamalydyrys, - diýip Amansaryýew aýtdy.
Üstesine-de, şahsy we döwletara derejede. Ýigrenji öjükdirmek üçin ulanylýan şol bir platforma, şol bir hadysanyň güýji, ýöne dostluk dili bilen döredijilikli göreşmek üçin ulanylyp bilner.
Eger, duşmançylyk dili ýapyk daralýan tegelek döredýän bolsa, dostluk dili islendik aragatnaşygyň çägini giňeldip, köpriniň durnuklylygy üçin gözenekli çatylaryň işleýşi ýaly, geçirijilikli we şol bir wagtyň özünde güýçli edýär.
Türkmenistan, daşary syýasatda bitarap statusa eýe bolan döwlet hökmünde maglumat işlerinde bitaraplygy goldaýar. Syýasatda bolşy ýaly, bu halkara meselelerinden öz-özüňi ýok etmek däl-de, diplomatiýa arkaly konstruktiw çözgüt gözlemek diýmekdir.
– BMG tarapyndan goldanýan «Dialog parahatçylygyň kepili» diýen global başlangyjy öňe süren ýurt hökmünde Türkmenistan, täze howpsuzlyk binagärligini, hyzmatdaşlygyň täze ekoulgamyny we umumy kynçylyklara we howplara garşy göreşde tagallalary birleşdirmek üçin metbugat giňişliginde durýar diýip, spiker nygtady.
Biziň döwrümizde olaryň onlarçasy bar: neşe serişdeleriniň, düzüminde neşe bolan maddalaryň we prekursorlaryň bikanun ýaýradylmagy, halkara terrorçylygy, howanyň üýtgemegi, süýji suwuň ýetmezçiligi meselesi, planetada azyk ýetmezçiligi we ş.m.
– Tapawutly ynançlar we nukdaýnazardan göreşmek bilen meşgullanýan köp polýar dünýä, müňýyllyklaryň dowamynda siwilizasiýalaryň toplan zatlaryny ýok etmäge taýynlanýan agressiw Bütindünýä Yslam döwletiniň döremegini tasdan sypdyrypdy, - diýip Amansaryýew belledi we «Geliň, duşmançylyk we ýigrenç dilini taşlap, ony özara düşünişmek diline öwüreliň» diýip, kärdeşlerini Söz ýaly «ýaragy» ulananda hüşgär we pähimli bolmaga çagyrdy.
ORIENT
