Güneydoğu içinden TEKNOFEST: Şanlyurfadaky tehnologiýalar, medeniýet we janly duýgular
30-njy sentýabr ir bilen halkara metbugat syýahatyna gatnaşyjylar Gaziantepden Şanlyurfa tarap ýola düşdüler. Takmynan iki sagatlyk ýoldan soň, bizi günüň iň köp wakaly nokady — TEKNOFEST Güneydoğunyň geçirilýän GAP howa menziliniň çägi garşylady.
Düýn Gaziantep bilen tanyşlykdan soň, syýahat düýbünden başga bir depgine eýe boldy. Eger birinji gün esasan ýol, duşuşyklar we Türkiýäniň günorta-gündogarynyň özboluşly atmosferasy bilen bagly bolan bolsa, indi üns merkezinde tehnologiýalar boldy.
Girelgä golaýlaşanyňda-da çäräniň gerimi duýulýar. Myhmanlar we metbugat wekilleri üçin aýratyn hasaba alyş zolaklary, meýletinçiler, mekdep okuwçylarynyň we talyplaryň toparlary, çagaly maşgalalar — ir säher bilen başlap festiwalyň çägi adamlardan dolup başlaýar.
Bu ýerde TEKNOFEST diňe bir awiasiýa we tehnologik tehnikanyň sergisi hökmünde kabul edilmeýär. Bir meýdançada uçarmansyz uçuş enjamlary, inženerçilik işläp taýýarlamalary, bilim taslamalary, interaktiw giňişlikler, medeni maksatnamalar we konsertler biri-biriniň ýanynda ýerleşýär.
Açyk meýdançadaky iň köp ünsi çekýän eksponatlaryň biri BAYKAR kompaniýasynyň zolagynda görkezilen Bayraktar TB3 boldy. Myhmanlar uçarmansyz uçuş enjamyny ýakyndan synlap, onuň gurluşyny we gapdalynda görkezilen enjamlary görüp bilýärler.
Onuň golaýynda türk žandarmeriýasynyň dikuçary ýerleşdirilip, ol hem festiwala gelenlerde uly gyzyklanma döredýär.
Emma TEKNOFEST-e diňe töwerege seredip däl, eýsem ýokaryk seredip hem syn etmeli.
Howa menziliniň ýokarsyndaky howa giňişliginde görkezme çykyşlary geçirilýär. Bir pursatda pawilýonlaryň üstünde paramotoristler peýda bolup, asmanda hatara düzüldiler we yzlarynda ak tüsse yzlaryny galdyrdylar. Olaryň biri Türkiýäniň baýdagyny, beýlekileri bolsa festiwalyň baýdaklaryny göterýärdi. Myhmanlar pawilýonlaryň arasynda durup, bolup geçýän wakany surata düşürmek üçin birbada diýen ýaly telefonlaryny çykardylar.
Şeýle pursatlar festiwalyň depginini yzygiderli üýtgedýär: ýaňyja üns ýerdäki eksponatlara gönükdirilse, bir minutdan ähli meýdança asmana seredýär.
TEKNOFEST-de Türkiýäniň Medeniýet we syýahatçylyk ministrligi tarapyndan aýratyn giňişlik hem döredilipdir. Bu ýerde häzirki zaman tehnologiýalarynyň ýurduň medeniýeti, sungaty we syýahatçylyk mümkinçilikleri bilen tanyşmak üçin nähili ulanylyp bilinýändigine esasy üns berilýär.
Stendde Film Mirasım, Sanat Cepte, Google Arts & Culture, Experience Türkiye zolagy, şeýle hem beýleki meýdançalar bilen baglanyşykly sanly we interaktiw taslamalar görkezilýär.
Şolaryň biri — Sketch Your GoTürkiye bolup, bu ýerde myhmana özüniň stilizirlenen şekilini döretmek teklip edilýär. Ýörite enjam suraty gaýtadan işleýär, şondan soň taýýar suraty ýadygärlik hökmünde alyp bolýar.
Golaýda açyk gyzyl reňkli Formula 1 simulýatory ýerleşýär. Ýaryş bolidiniň ruluna geçip görmek mümkinçiligi, aýratyn-da ýaşlaryň arasynda, mydama uly gyzyklanma döredýär.
Bu ýerde VR-giňişlikleri hem bar. Olar Türkiýäniň syýahatçylyk we medeni desgalary bilen wirtual görnüşde tanyşmaga mümkinçilik berýär.
Emma stendiň maksatnamasy diňe sanly tehnologiýalar bilen çäklenmeýär.
Kiçijik sahnada günüň dowamynda janly saz ýaňlanýar. Tomaşaçylaryň öňünde aýdymçylar we sazandalar çykyş edýär, olaryň aňyrsyndaky uly ekranda bolsa ýurduň taryhy we medeni gözel ýerleriniň şekilleri görkezilýär.
Mundan başga-da, konsertlere gatnaşyjylar diňe professional ýerine ýetirijiler däl. Wagtyň geçmegi bilen guramaçylar tomaşaçylaryň arasyndan adaty myhmanlary hem sahna çagyrýarlar. Görnüşi ýaly, tötänleýin gelen myhmanlaryň arasynda örän gowy aýdym aýdýan adamlar az däl. Şeýle öz-özünden dörän çykyşlar tiz wagtda tomaşaçylary özüne çekip, aýratyn-da erkin we ýakymly ýagdaý döredýär.
Bu setirleriň awtory üçin aýdym-saz bilen bagly wakalaryň biri aýratyn ýatda galyjy boldy.
Bir gün öň, TEKNOFEST-e barýan ýol barada gürrüň berende, ORIENT sebitdäki belli rowaýatlaryň biri bilen baglanyşykly halk aýdymy «Suzan Suzi» hakynda ýatlapdy.
Festiwalda sazandalardan hut şol aýdymy ýerine ýetirmegi haýyş etdim.
Aýdymçy gyz haýyşymy kabul edip, aýdymy aýratyn duýgy bilen ýerine ýetirdi. Şeýlelikde, Şanlyurfa barýan ýolumyzda ýaňlanan waka tehnologik festiwalyň pawilýonlarynyň arasynda garaşylmadyk ýagdaýda dowam etdi.
Birnäçe minutlap töwerekde şol bir ekranlar, simulýatorlar, wirtual hakykat enjamlary we häzirki zaman işläp taýýarlamalary bardy, emma üns ýönekeý halk sazyna gönükdi.
Bu kiçijik waka Medeniýet we syýahatçylyk ministrliginiň giňişliginiň häsiýetini örän gowy görkezýär: häzirki zaman tehnologiýalary bu ýerde milli medeniýete garşy goýulmaýar, eýsem ol barada gürrüň bermegiň ýene bir serişdesine öwrülýär.
Stendde Çanakkale we Dardanel harby kampaniýasynyň taryhy, Ýunus Emre adyndaky institut hem-de Daşary ýurtlarda ýaşaýan türkler we garyndaş jemgyýetler baradaky müdirlik bilen baglanyşykly zolaklar hem görkezilýär. MüzeKart maglumat zolagy hem işleýär.
TEKNOFEST Güneydoğunyň iň göze ilýän aýratynlyklarynyň biri-de hut şeýle düýbünden dürli görnüşleriň utgaşmagydyr.
Myhman birnäçe minutyň içinde uçarmansyz uçuş enjamyndan wirtual muzeýe, Formula 1 simulýatoryndan janly halk aýdymyna geçip biler, soňra bolsa ýene açyk meýdança çykyp, howa şüweleňine tomaşa edip biler.
Festiwalda ýaşlar aýratyn köp. Mekdep okuwçylary we talyplar pawilýonlaryň arasynda topar bolup gezýärler, işläp taýýarlamalar bilen tanyşýarlar, interaktiw maksatnamalara gatnaşýarlar we awiasiýa tehnikasynyň ýanynda surata düşýärler.
Şonuň üçin TEKNOFEST diňe hünärmenler üçin niýetlenen ýöriteleşdirilen sergi däl-de, çylşyrymly tehnologiýalary mümkin boldugyça giň köpçülige düşnükli we gyzykly etmäge çalyşýan uly açyk meýdança ýaly görünýär.
Turkish Airlines kompaniýasynyň stendi hem aýratyn ünse mynasyp. Türkiýäniň milli howa gatnaw kompaniýasy TEKNOFEST-de öz giňişligini hödürledi we biz hem oňa baryp görmäge ýetişdik. Emma bu meýdança, onuň konsepsiýasy, interaktiw elementleri we Turkish Airlines kompaniýasynyň tehnologik festiwalda özüni nähili görkezýändigi barada aýratyn gürrüň bermek gerek.
Emma Şanlyurfa bilen tanyşlyk munuň bilen tamamlanmady.
Biziň ýolbeledimiz Ramazan, megerem, bir günüň içinde bize mümkin boldugyça köp zady görkezmegi ýüregine düwen bolmaly. TEKNOFEST-den soň maksatnama düýbünden başga bir depginde — sebitiň iň gadymy ýadygärlikleriniň we rowaýata öwrülen ýerleriniň arasynda dowam etdi.
Biz Göbeklidepä we Balyklygöle baryp gördük — olaryň her biri aýratyn uly materiala mynasyp bolan iki ýer.
Göbeklidepe adaty syýahatçylyk ugrunyň ýönekeý bir duralgasy hökmünde garamak mümkin bolmadyk ýerleriň biridir. Bu ýerde adamzat jemgyýetleriniň irki taryhyna, olaryň däp-dessurlaryna we çylşyrymly monumental giňişlikleri döretmek ukybyna täzeçe garamaga mejbur eden ýadygärlik barada gürrüň gidýär.
Balyklygöl bolsa başga bir gatlagy — Şanlyurfanyň rowaýatlar we dini ýatlamalar dünýäsini açýar. Ýerli däp bu ýer bilen Ybraýym pygamberiň, ýagny Injildäki Awraamyň taryhyny baglanyşdyrýar. Rowaýata görä, patyşa Nimrud ony oda taşlamagy buýrupdyr.
Bu iki tema şeýle ähmiýetli welin, olary birnäçe abzas bilen çäklendirmek mümkin däl. Şonuň üçin ORIENT olara ýene aýratynlykda dolanar.
Häzirlikçe bir zady aýtmak bolar: gün hakykatdan-da örän uzaga çekdi. Ramazan bizi geljegiň tehnologiýalaryndan, awiasiýadan, iň gadymy taryhdan we şäher rowaýatlaryndan geçirip, yzyna diňe agşam sagat on töwereginde getirdi.
Ýadadyk, ýöne bir günüň içinde birbada birnäçe eýýamy ýaşan ýaly duýgy bilen.
TEKNOFEST-däki uçarmansyz uçuş enjamlaryndan we emeli aňdan — Göbeklidepäniň daşlaryna we Balyklygöliň rowaýatlaryna çenli.
Dowamy bar.
