Lawrow Putiniň Iturup adasyna sapary bilen bagly Ýaponiýanyň protestine jogap berdi
Duşenbe güni Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ýaponiýanyň ýolbaşçylaryna Russiýa garşy «hüjümlere» däl-de, ýurduň içki meselelerine üns bermegi maslahat berdi.
Halkara diplomatiýasy köplenç döwletleriň diňe bir daşarky gapma-garşylyklaryny däl, eýsem içki meselelerini hem şöhlelendirýän aýna öwrülýär. Bir tarap beýleki tarapy halkara hukugyny bozmakda aýyplanda, munuň üsti bilen öz meselelerinden, şol sanda konstitusion kadalara täzeden garamakdan ýa-da militaristik meýillerden ünsi sowatmaga synanyşýandygyny hem göz öňünde tutmak gerek. Moskwa bilen Tokionyň arasyndaky gatnaşyklar ençeme ýyllardan bäri çäk jedeliň girewine öwrüldi. Her bir täze beýanat bolsa taraplaryň öz bähbitlerinden ugur alyp çykyş edýän şertlerinde umumy ylalaşyga gelmegiň nähili kyndygyny ýene-de görkezýär.
Lawrow bu beýanaty Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň Iturup adasyna (Ýaponiýada Etorofu diýlip atlandyrylýar) sapary bilen bagly Tokionyň çykyşlaryna teswir berende aýtdy. Iturup Günorta Kuril adalarynyň birine degişlidir. Ýaponiýada bu adalar «Demirgazyk çäkler» diýlip atlandyrylýar.
Lawrow: «Eger ýapon kärdeşlerimiz häzirki wagtda özlerine we ýakyn ýarany bolan ABŞ-a bähbitli bolmagy üçin halkara hukugyny üýtgetmäge synanyşýan bolsalar; eger olar geçmişdäki etmişleri üçin taryhy jogapkärçilikden gaçmaga çalyşýan bolsalar we öz Konstitusiýalaryny bozýan bolsalar — ýadro ýaragyndan ýüz öwürmek baradaky üç ýörelge ýitip barýar, olaryň harbylary bolsa ozal Konstitusiýa tarapyndan gadagan edilen daşary ýurtlardaky amallary geçirmäge ymtylýarlar — bu, elbetde, çynlakaý alada döredýär» diýip belledi.
Ol sözüniň üstüni ýetirip: «Eger olar bu aç-açan agressiw militaristik ugurdan ünsi sowmak üçin, göni aýtmak gerek bolsa, Russiýa garşy ritoriki hüjümleri guramaga we bizi halkara hukugyny bozmakda aýyplamaga umyt baglaýan bolsalar, men olara özüne degişli bolmadyk işlere goşulmazlygy maslahat bererdim. Olaryň öz ýurtlarynda-da şeýle meseleler ýeterlik» diýdi.
Putin 13-nji awgustda jedelli ada taryhda ilkinji gezek sapar etdi. Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sanae Takaiçi metbugat ýygnagynda bu sapara «berk protest» bildirdi.
Russiýanyň Daşary işler ministrligi Ýaponiýanyň Russiýadaky ilçisi Akira Mutony ministrlige çagyrdy. Emma ilçi saglyk ýagdaýynyň ýaramazdygyny aýdyp, ministrlige geljekdigini tassyklamady. Lawrowyň çykyşyndan soň Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Mariýa Zaharowa Mutonyň «birden özüniň has gowy duýup başlandygyny» we sişenbe güni Russiýanyň Daşary işler ministrligine barjakdygyny habar berdi.
Russiýa bilen Ýaponiýanyň arasynda Günorta Kuril adalary — Iturup, Kunaşir, Şikotan we Habomai topary boýunça çäk jedeli Ikinji jahan urşy tamamlanaly bäri dowam edip gelýär. 1945-nji ýylda Ýaponiýanyň kapituliýasyndan soň SSSR bu adalary öz düzümine goşdy. Ýaponiýa bolsa parahatçylyk şertnamasynyň ýokdugyny öňe sürüp, olaryň Russiýa degişlidigini jedel edýär.
Parahatçylyk şertnamasyny baglaşmak boýunça gepleşikler onlarça ýyl bäri dowam edýär, emma häzire çenli öňegidişlik gazanylmady. Russiýanyň ýokary derejeli wekilleriniň bu adalara edýän saparlary hemişe Tokionyň ýiti garşylygyny döredýär. Ýaponiýa şeýle saparlary öz özygtyýarlylygynyň bozulmagy hökmünde kabul edýär.
Soňky ýyllarda Russiýa bilen Günbataryň arasyndaky gatnaşyklaryň umumy ýaramazlaşmagy, şeýle hem Ýaponiýanyň goranyş syýasatynyň üýtgemegi, şol sanda harby býujeti artdyrmak we parahatçylyk ýörelgesine esaslanýan Konstitusiýa täzeden garamak baradaky meýilnamalar sebäpli taraplaryň ritorikasy has-da ýitileşdi.
CCTV+-niň habar bermegine görä, Moskwa bilen Tokionyň arasynda ýiti beýanatlaryň alyşylmagy çäk meseläniň ikitaraplaýyn gatnaşyklardaky esasy päsgelçilik bolup galýandygyny ýene bir gezek görkezdi. Diplomatlar biri-birine ýiti sözler bilen ýüzlenip, ilçi bolsa saglyk ýagdaýyny sebäpli görkezme hökmünde getirip duran mahaly, parahatçylyk şertnamasyna tarap hakyky öňegidişlik görünmeýär. Her bir tarap özüni mamla hasaplaýan we ylalaşygy eglişik hökmünde kabul edýän şertlerinde şeýle öňegidişligiň ýakyn wagtda ýüze çykmagynyň ähtimallygy pes.
