Malaýziýa ASEAN-yň gün tertibini Türkmenistanda we Merkezi Aziýa sebitinde ilerledýär
Günorta-Gündogar Aziýa döwletleriniň birleşigi (ASEAN) döredilmeginiň 59 ýyllygyny belledi. 1967-nji ýylyň 8-nji awgustynda bäş döwlet tarapyndan döredilen bu birleşik häzirki wagtda umumy ilaty takmynan 700 million adama ýetýän 11 döwleti öz içine alýan dünýäniň iň täsirli sebit guramalarynyň birine öwrüldi. «Geljegimize bilelikde tarap hereket» şygary astynda 2026-njy ýylda gurama başlyklyk edýän Filippinler howpsuzlygy pugtalandyrmaga, ykdysady geçelgeleri giňeltmäge we integrasiýany çuňlaşdyrmaga aýratyn ähmiýet berýär.
Baýramçylyk 1976-njy ýylda Balide gol çekilen Günorta-Gündogar Aziýada Dostluk we Hyzmatdaşlyk Şertnamasynyň (TAC) 50 ýyllygy bilen hem gabat geldi. Döwletleriň özygtyýarlylygyna özara hormat goýmak, içerki işlere goşulmazlyk we jedelleri parahatçylykly ýollar arkaly çözmek ýaly ýörelgeler bu şertnamany sebit resminamasyndan geosyýasy bölünişikleriň şertlerinde halkara dialogy üçin möhüm platforma öwürdi.
Malaýziýanyň ASEAN-yň 2045-nji ýyla çenli strategik garaýşyna goşandy
Malaýziýa däp bolşy ýaly, ASEAN-y öz daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde kabul edýär. Malaýziýanyň gurama başlyklyk eden döwrüniň iň möhüm netijeleriniň biri «ASEAN 2045: Biziň umumy geljegimiz» atly Kuala-Lumpur jarnamasynyň kabul edilmegi boldy. Bu resminama 2045-nji ýyla çenli birleşigi ösdürmegiň uzak möhletli çäklerini kesgitledi we innowasion hem-de durnukly jemgyýet döretmegi maksat edinýär.
Ykdysadyýet ulgamynda ASEAN 2030-njy ýyla çenli dünýäniň dördünji iri ykdysadyýetine öwrülmegi maksat edinýär. Malaýziýa sebitara söwdany çuňlaşdyrmaga, üpjünçilik zynjyrlaryny pugtalandyrmaga we sanly özgertmeleri çaltlandyrmaga işjeň ýardam berýär. 2026-njy ýylyň ahyrynda gol çekilmegi meýilleşdirilýän ASEAN-yň Sanly ykdysadyýet boýunça Çarçuwaly ylalaşygy (DEFA) baradaky gepleşikleriň tamamlanmagy bitewi sanly bazary döretmäge, sebitiň energetika ulgamyny döwrebaplaşdyrmaga we «ýaşyl» tehnologiýalara geçmäge şert döreder.
Putrajaýada geçirilen dabaraly çärede Malaýziýanyň daşary işler ministri Datuk Seri Mohamad Hasan iri döwletleriň arasyndaky bäsdeşligiň we köptaraplaýyn institutlaryň täsiriniň gowşamagynyň şertlerinde ASEAN-yň öz merkezi ornuny we özbaşdaklygyny saklamalydygyny, paýhaslylygyň we hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlygyň sesi hökmünde çykyş etmelidigini nygtady.
Malaýziýanyň ilçihanasy ASEAN bilen Türkmenistany baglanyşdyrýan köpri hökmünde
Aşgabatdaky Malaýziýanyň ilçihanasy Türkmenistanda ASEAN-a agza döwletleriň arasynda hemişelik işleýän ýeke-täk diplomatik wekilhana bolmagynda galýar. Diplomatik wekilhana Türkmenistanyň döwlet edaralaryna, işewür toparlaryna we ylmy jemgyýetçiligine birleşigiň mümkinçilikleri barada maglumat bermek we göni aragatnaşyk ýoly hökmünde çykyş edýär.
Malaýziýanyň diplomatik wekilhanasy Türkmenistanyň Günorta-Gündogar Aziýa bilen gatnaşyklary ösdürmäge bolan gyzyklanmasynyň artýandygyny oňyn garşylaýar. Ikitaraplaýyn we sebitara hyzmatdaşlygyň iň geljegi uly ugurlary hökmünde söwda we maýa goýumlary, ulag infrastrukturasynyň ösüşi, energetika, bilim, syýahatçylyk, sanlylaşdyrma hem-de medeni-ynsanperwer alyşmalar görkezilýär. Bu dialogyň çuňlaşdyrylmagy özara bähbit we umumy rowaçlyk ýörelgeleri esasynda Merkezi Aziýa bilen Günorta-Gündogar Aziýanyň arasynda durnukly hyzmatdaşlyk köprülerini gurmaga gönükdirilendir.
ORIENT-iň redaksiýasy tarapyndan Türkmenistanyň Malaýziýadaky ilçihanasynyň beren maglumatlary esasynda taýýarlanyldy.
Tema boýunça
Aşgabat we Pnompen ikitaraplaýyn dialogyň hem-de “MA + ASEAN” formatynyň binýadyny goýýarlar
Türkmenistan we Filippinler “Merkezi Aziýa + ASEAN” formatyny döretmegi göz öňünde tutýarlar
Türkmenistanyň Prezidenti bilen Malaýziýanyň Premýer-ministriniň arasynda gepleşikler geçirildi
