Türkmenistan Bangkok sammitinde ählumumy sowadyjy bazaryny özgertmek başlangyjyna goşuldy
Türkmenistanyň wekiliýeti şu hepde Tailandda geçirilen BMG-niň giň gerimli ekologik forumyna gatnaşdy. Bu forumda ýakyn on ýyllyk üçin halkara howa syýasatynyň esasy ugurlary kesgitlenildi. 13–17-nji iýul aralygynda Bangkok şäherinde Monreal teswirnamanyň Taraplarynyň Açyk düzümdäki iş toparynyň 48-nji mejlisi (OEWG-48) hem-de Taraplaryň 6-njy nobatdan daşary mejlisi geçirildi.
Duşuşygyň esasy meselesi dünýäde howany sowadyjy enjamlara bolan islegiň barha artmagy bilen atmosferany goramagyň arasynda deňagramlylygy üpjün etmegiň ýollaryny tapmak boldy. Ählumumy howanyň maýlamagy şertlerinde sowadyjylar we emeli sowadyş ulgamlary ýaşaýyş üçin möhüm zerurlyga öwrüldi. Şeýle-de bolsa, häzirki wagtda ulanylýan sowadyjylar (Gidroftoruglerodlar – GFTU) örän ýokary parnik täsirine eýedir. Bangkokda geçirilen duşuşykda, türkmen bilermenlerini hem öz içine alýan wekiliýetler, bu maddalary tapgyrlaýyn ýagdaýda tebigy we ekologiýa taýdan howpsuz alternatiwalar bilen çalyşmagy göz öňünde tutýan “Kigali düzedişiniň” durmuşa geçirilişiniň amaly ädimlerini jikme-jik ara alyp maslahatlaşdylar.
Panel mejlislerinde kanunçylygy döwrebaplaşdyrmak, atmosfera zyňyndylaryna sebitleýin gözegçiligi güýçlendirmek, şeýle hem «ýaşyl» tehnologiýalara geçmek we sowadyş ulgamlarynyň energiýa netijeliligini ýokarlandyrmak meselelerine aýratyn üns berildi. Howasy düýpli yklymlaýyn häsiýete eýe bolup, tomus paslynda howanyň temperaturasy örän ýokary bolýan Türkmenistan üçin energiýa tygşytlaýjy sowadyjy ulgamlaryny ornaşdyrmak ykdysadyýet hem-de ýaşaýyş-jaý we jemagat hojalygy pudagy üçin örän möhüm amaly ähmiýete eýedir.
Şol bir wagtyň özünde, taraplar ulanylyşdan çykarylan köne sowadyjylary ekologiýa taýdan howpsuz usulda zyýansyzlandyrmak meselelerini, şeýle hem sowadyş senagatynda işleýän hünärmenler üçin hökmany sertifikatlaşdyryş ulgamyny döretmek bilen bagly meseleleri hem ara alyp maslahatlaşdylar.
Bangkokda geçirilen bu forum 2026-njy ýylyň noýabr aýynda Kigalide (Ruanda) geçiriljek Monreal teswirnamasynyň Taraplarynyň 38-nji mejlisine (MOP-38) taýýarlyk görmekde möhüm tapgyr boldy. Şol duşuşykda dünýä jemgyýetçiligi Kigali düzedişiniň kabul edilmeginiň 10 ýyllygyny bellär we 2027–2029-njy ýyllar üçin ösüp barýan ýurtlarda ekologiýa maksatnamalaryny maliýeleşdirýän Ählumumy köptaraplaýyn gaznanyň maliýe serişdeleriniň möçberlerini tassyklamaga taýýarlanýar. Türkmenistanyň bu ugurdaky işlere işjeň gatnaşmagy Aşgabadyň Birleşen Milletler Guramasynyň durnukly ösüş maksatlaryna we milli senagaty giň gerimde ekologik taýdan döwrebaplaşdyrmak ugruna ygrarlydygyny tassyklaýar.
