Hazar deňzindäki suwasty robotlar: BAE türkmen turba geçirijileriniň 200 kilometrini näme üçin barlagdan geçirýär?
Hazar deňziniň türkmen böleginde nebitgaz infrastrukturasynyň çuň suwasty auditi boýunça giň möçberli maksatnama işe girizilmäge taýýarlyk görülýär. Suwasty derňewler boýunça ýöriteleşen «Geosonic» (BAE) kompaniýasy türkmen bölegindäki 200 kilometrden gowrak deňiz turbalaryny barlagdan geçirmek üçin giňeldilen şertnama aldy.
Deňizasty torlaryň offşor uglewodorodlaryň esasy möçberlerini daşamagy üpjün edýän Hazar üçin şeýle möçberdäki kampaniýanyň strategiki ähmiýeti uludyr. Bu dünýä nebitgaz senagatyndaky möhüm ugry — meýilnamalaýyn bejerişden takyk sanly maglumatlara esaslanan aktiwleri dolandyrmaga geçişi alamatlandyrýar.
Turbalara suwasty «lukmançylyk barlagy» näme üçin gerek?
Deňiz gurşawy metal üçin iň ýaramaz şertleriň biridir. Çuňlukda turbalar yzygiderli basyşa, deňiz suwunyň elektrohimiki täsirine we düýp gatlaklarynyň hereketine sezewar bolýar. «Geosonic» kompaniýasynyň barlag maksatnamasy, howply ýagdaýlara ýa-da önümçiligiň togtamagyna getirmänkä, gizlin howplary ýüze çykarmaga gönükdirilendir.
Suwasty kampaniýanyň esasy wezipeleri üç ugry öz içine alýar:
-
Robotlaşdyrylan wizual gözegçilik (ROV): Suwasty işgärleriň (wodalazlaryň) işlemeginiň howply ýa-da çuňluk sebäpli tehniki taýdan mümkin bolmadyk ýerlerine uzakdan dolandyrylýan suwasty enjamlar düşürilýär. Ýokary takyklykdaky kameralar we lazer skanerleri bilen üpjün edilen robotlar turbalary ýemşiklerden, süýşmelerden, şeýle hem labyrlar ýa-da balyk tutýan esbaplar sebäpli ýüze çykan mehaniki zeperlerden barlagdan geçirýär.
-
Deňiz düýbüne geofiziki gözegçilik: Hazardaky suwasty akymlar toprak gatlagyny turbalaryň aşagyndan ýuwup, «erkin aralyk» diýilýän ýagdaýy döredip biler. Bu ýerde agyr turba suwuň içinde asylyp galýar. Wagtynda ýüze çykarylmasa, öz agramy we yrgyldylary sebäpli şeýle bölek ýarylyp biler. Geofizika toprakdaky ýuwulmalary we çökmeleri öz wagtynda görmäge mümkinçilik berýär.
-
Katod goragyny barlamak (CP): Katod goragy — polat turbanyň «immunitet ulgamy» bolup, ol pes derejeli elektrik toklary we ýörite goragçylar arkaly duzly suwda metalyň korroziýasynyň öňüni alýar. Ýörite enjamlar izolýasiýanyň nirede inçelip başlandygyny kesgitlemek üçin ulgamyň galan mümkinçiligi ölçär.
BAE-niň ugry we ekologiki çagyryş
Şertnamanyň hut BAE-niň kompaniýasyna berilmegi, Ýakyn Gündogar biznesiniň Türkmenistanyň energetika pudagyndaky işjeňliginiň artýandygyny görkezýär. Mundan ozal, BAE-niň maýadarlar kompaniýasy bolan «XRG» (döwlet eýeçiligindäki «ADNOC»-yň golçur düzümi) türkmen şelfinde uglewodorodlary özleşdirmek boýunça giň möçberli taslama («Blok 1») goşulyp, Malaýziýanyň «Petronas» kompaniýasynyň hyzmatdaşyna öwrüldi. Suwasty magistrallary barlagdan geçirmek, operatorlaryň geljekde önümçiligiň möçberini artdyrmazdan ozal, ulag damarlarynyň ygtybarlylygyny bahalandyrmak we sanlylaşdyrmak ugrundaky logiki ädimidir.
Mundan başga-da, suwasty auditiň ähmiýeti howa faktorlary bilen hem şertlenendirilendir. Offşor senagatynyň bilermenleri Hazar deňziniň derejesiniň yzygiderli peselmeginiň kenarýaka we çuň däl zolaklaryň gidrodinamikasyny üýtgedýändigini belleýärler. Akymlaryň we düýp çökündileriniň häsiýetiniň üýtgemegi, operatorlardan ekologiki töwekgelçilikleriň öňüni almak üçin suwasty desgalaryň durnuklylygyna has berk gözegçilik etmegi talap edýär.
Barlagyň we robototehnikanyň öňdebaryjy usullaryny ulanmak, Hazar infrastrukturasyna hyzmat etmegi töwekgelçilikleriň öňüni almak modeline geçirmäge we energetika serişdeleriniň ýyllar boýy ygtybarly üpjün edilmegine kepil geçmäge mümkinçilik berýär.
