Hytaýyň Ylym we tehnologiýa uniwersitetiniň barlagçylary optiki sagat tehnologiýasynda uly öňegidişlik gazandylar. Olar durnuklylygy we ýalňyşlygy 10⁻¹⁹ derejesinden hem ýokary bolan stronsiý esasyndaky optiki gözenekli sagady döretdiler. Bu bolsa enjamyň takmynan 30 milliard ýylyň dowamynda bir sekuntdan hem az yza galjakdygyny ýa-da öňe geçjekdigini aňladýar. Ylmy-barlaglaryň netijeleri penşenbe güni halkara metrologiýa neşiri bolan «Metrologia» žurnalynda çap edildi.

Optiki sagatlar häzirki wagtda elýeterli bolan wagt ölçeg enjamlarynyň içinde iň takygy hasaplanýar. Olaryň iş ýörelgeleri atomlardaky elektronlaryň energetika derejeleriniň arasyndaky geçişi mahalynda bölünip çykýan ýagtylyk ýygylygy arkaly wagty ölçemäge esaslanýar. Geljekde bu tehnologiýa Halkara birlikler ulgamynda sekundyň täzeden kesgitlenmegine göni ýardam edip biler.

Uniwersitetiň professory Daý Hanning bu üstünligiň Hytaýy optiki sagatlary işläp düzmekde dünýä öňdebaryjylarynyň hataryna çykarandygyny belledi. Onuň aýtmagyna görä, bu açyş göterilýän we hemra optiki sagatlaryny döretmäge ýol açýar. Bu tehnologiýa fizikasynyň binýatlaýyn kanunlaryny barlamakdan başlap, indiki nesliň hemra nawigasiýa ulgamlaryny goldamaga we ählumumy bitewi, örän takyk wagt hasaplaýyş ulgamyny gurmaga çenli dürli ugurlarda ygtybarly binýat bolup hyzmat eder.

Optiki sagatlaryň mümkinçilikleri diňe bir wagty ölçemek bilen çäklenmeýär. Olar häzirki zaman tehnologiýalary — hemra nawigasiýasy, telekommunikasiýalar we takyk ölçegler üçin ýokary takyklykly nusgalary üpjün etmäge ukyplydyr. Mundan başga-da, bu enjamlar täze synag mümkinçiliklerini açýar: olaryň kömegi bilen umumy otnositellik nazarýetiniň ýörelgelerini barlap, şeýle hem grawitasiýa tolkunlaryny we gara madda gözleglerini geçirip bilerler.

Durnuklylygyň we näbelliligiň 10⁻¹⁹ derejesine ýetirilmegi birnäçe amaly meseleleri çözmäge hem ýol açýar. Meselem, şeýle sagatlar grawitasiýa mümkinçiligini we beýikligi millimetr takyklygynda ölçemäge mümkinçilik berýär. Bu bolsa ýer gabygynyň deformasiýasyna gözegçilik etmek, ýerasty suwlaryň derejesiniň üýtgemegini we wulkanlaryň işjeňligini yzarlamak üçin peýdaly bolar. Ýene bir geljegi uly ugur bolsa geoidiň kartalaşdyrylmagyny gowulandyrmakdyr, bu bolsa tebigy betbagtçylyklaryň öňüni almaga we tebigy baýlyklaryň gözleglerini netijeli alyp barmaga kömek eder.