Programmirlenýän kwant hasaplamalarynyň synag nusgasy, optiki kwant tehnologiýalarynda täze dünýä rekordy we 3050 foton bilen amala aşyrylýan manipulýasiýa.

Bu barada – “Nature” žurnalynda çap edilen ylmy-barlaglarynda (2026-njy ýylyň 14-nji maýy).

Hytaýly alymlar programmirlenýän kwant hasaplamalarynyň synag nusgasy işläp düzdüler. Ol «Szýuçžan 4.0» diýlip atlandyrylýar we optiki kwant maglumat tehnologiýalary ulgamynda täze dünýä rekordyny goýdy.

Hytaýyň Ylym we tehnologiýa uniwersitetiniň ýolbaşçylygyndaky topar, gausyň bozonlarynyň saýlamasy (Gaussian boson sampling) meselesini çözmek üçin bu synag nusgasy ulandy. Çözüliş tizligi dünýädäki iň güýçli superkompýuterden 10⁵⁴ esse ýokary boldy.

Barlagçylar 3050-ä çenli fotonyň kwant ýagdaýlaryny dolandyrmagy we anyklamagy başardylar. Bu öňki «Szýuçžan 3.0» arkaly gazanylan 255 foton bilen deňeşdirilende örän uly öňegidişlikdir.

Häzirki zaman kwant hasaplamalarynyň esasy tehnologik ýollaryna aşa geçiriji ulgamlar, ion duzaklary, foton ulgamlary we neýtral atom ulgamlary girýär. «Szýuçžan» synag nusgaly görnüşli kwant bitlerini fotonlaryň kömegi bilen kodlaýar we bu fotonlary dolandyrmak hem-de ölçemek arkaly kwant hasaplamalaryny amala aşyrýar.

2020-nji ýylda gurluşygy üstünlikli tamamlanandan bäri, bu görnüş birnäçe döwrebaplaşdyrmany başdan geçirdi. Ol «kwant hasaplama artykmaçlygyna» ýetdi we birnäçe gezek dünýä rekordlaryny goýdy.

Alymlara boýun egýän 3050 foton. Adaty kompýuteriň çözmegi üçin Älemiň dowamlylygyndan hem köp wagt gerek bolan hasaplama. «Szýuçžan 4.0» — bu ýöne bir maşyn däl. Bu kwant dünýäsiniň eýýäm şu ýerdediginiň subutnamasydyr. Ony akyl bilen kabul etmek kyn, emma ol işleýär. Hytaý ýagtylygy hasaplamalara öwürýär we muny hemmelerden çalt başarýar. Mesele kimdir biriniň ýetip biljekdiginde däl, mesele kwant kompýuteriniň döwülmejek hasaplanan zatlary haçan döwjekdiginde. Şonda biziň öwrenişen howpsuzlygymyzdan näme galar? Häzirlikçe alymlar fotonlary sanaýarlar. Ýöne tiz wagtdan fotonlar biziň ýerimize sanap başlarlar. Ine, şonda oýun hemişelik üýtgeýär.