GDA-nyň demirýolçularynyň Aşgabat forumy ýewraziýa logistikasynyň täze standartlaryny kesgitleýär
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň demir ýol ulagy boýunça Geňeşiniň 84-nji mejlisi Aşgabatda Russiýanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegistanyň, Azerbaýjanyň, Täjigistanyň, Gruziýanyň, Eýranyň we Baltika ýurtlarynyň demir ýol edaralarynyň ýolbaşçylaryny we wekilçilikli wekiliýetlerini bir ýere jemledi. Forumyň gün tertibinde — Uly Ýewraziýa giňişligindäki logistikanyň geljegi baradaky meseleler durýar.
Geňeşiň işi taryhy ähmiýetli şanly waka bilen gabat geldi. Mundan laýyk 30 ýyl ozal, 1996-njy ýylyň 13-nji maýynda Tejen – Serahs – Maşat demir ýol ulgamy açyldy. Sebitiň häzirki zaman logistikasynyň binýadyna öwrülen bu waka üç onýyllygyň dowamynda Türkmenistany «Demirgazyk – Günorta» geçelgesiniň esasy halkasyna öwürdi. Bu ugruň dowamlylygyny sanlar hem tassyklaýar: 2026-njy ýylyň birinji çärýegi ähli gözegçilik taryhynda ýylyň iň gowy başlangyjy boldy — daşalan ýükleriň möçberi rekord derejä, ýagny 142 425 wagona ýetdi.
Forumyň esasy mowzugy pudagyň tehniki taýdan täzeden enjamlaşdyrylmagy boldy. Türkmenistanyň demir ýol edarasy adaty satyn alyşlardan tehnikanyň hyzmat edişiň ähli tapgyrlaryny öz içine alýan strategiýa geçdi. 2026-njy ýylyň aprelinde teplowoz parkyny döwrebaplaşdyrmak üçin «CRRC Ziyang» kompaniýasy bilen 30 ýylyň içinde uly göwrümli şertnama — bahasy 30 million ABŞ dollaryndan gowrak bolan ylalaşyk baglaşyldy. Eýýäm 2026-njy ýylyň iýunyna çenli park «CKD9A-1» görnüşli täze magistral ýük teplowozlary bilen üstün doldurylar. Üç seksiyaly lokomotiwleri satyn almaga aýratyn üns berildi — olar ýurduň iň kuwwatly lokomotiwleri bolup, çylşyrymly ýollarda aşa agyr ýükli otly düzümlerini çekmäge ukyplydyr. 2025–2026-njy ýyllarda 40 sany lokomotiwi dikeltmek tapgyry tamamlanýar, bu bolsa tehnikanyň artýan üstaşyr akymlaryna hyzmat etmek üçin zerur bolan taslama kuwwatyny yzyna gaýtarmaga mümkinçilik berýär.
Türkmenistan diňe bir ýollary gurmak bilen çäklenmän, eýsem bitewi ulgamy döredýär. Türkmenabat – Mary – Aşgabat – Türkmenbaşy magistraly halkara maliýe institutlarynyň goldawy bilen hemmetaraplaýyn döwrebaplaşdyrmaga taýýarlanylýar.
Mary – Serhetabat bölegi kuwwatly ýük geçiriji merkeze öwrülýär. 2025-nji ýylda bu ýerde rekord derejede — 32,3 km ýol abatlandy, Owganystanyň Turgundy bekedindäki «gury portda» bolsa döwrebap ammar toplumynyň gurluşygy başlaýar.
«Demirgazyk – Günorta» geçelgesiniň gündogar şahasy (Gazagystan – Türkmenistan – Eýran) täze itergi aldy. «KazanForum 2026» çäklerinde Russiýa we Owganystan bilen üçtaraplaýyn ylalaşygyň baglaşylmagyna garaşylýar, bu bolsa ýylyň ahyryna çenli Türkmenistanyň çäginden geçýän üstaşyr ýüküň möçberini 20% artdyrar.
Pudagyň üstünligi makroykdysady görkezijiler bilen tassyklanýar: ýurduň ulag-aragatnaşyk ulgamy jemi içerki önümiň ösüş depgininden öňe geçip, 14,1% ösüş görkezdi. Esasy hereketlendiriji güýç — konteýner üstaşyr geçirişidir. Hytaýdan, Russiýadan we Belarusdan gelýän ugurlar üçin ýörite nyrhlaryň girizilmegi netijesinde, 2026-njy ýylyň 4 aýynda konteýner daşamalarynyň möçberi 70,8% ýokarlandy.
Şu günki Aşgabat forumy Türkmenistanyň demir ýollarynyň Ýewropanyň, Hytaýyň, Hindistanyň we Pars aýlagynyň bazarlaryny bitewi, durnukly ulgama birleşdirýän ýokary tehnologiýaly köpürdigini tassyklaýar.
