Parfiýa Sezarda myhmançylykda — Rimde Türkmenistanyň hazynalarynyň beýik sergisi tamamlandy
Medeniýet | ORIENT. Ýekşenbe güni, 12-nji aprelde, Rimiň Kapitoliý muzeýlerinde «Türkmenistanyň gadymy siwilizasiýalary» atly serginiň soňky güni geçirildi. Alty aýyň dowamynda Palazzo dei Conservatori zallary gadymy döwürleriň iki beýik döwleti — Rim bilen Parfiýanyň möhüm duşuşyk ýerine öwrüldi. Iki müň ýyl mundan ozal söweş meýdanlarynda çözülýän gatnaşyklar häzirki wagtda medeni dialoga öwrülip, Italiýanyň paýtagtynda ylmy we estetik täsir galdyrdy.
Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi, öňdebaryjy italýan arheologiýa merkezleri we dünýä derejesindäki kuratorlaryň gatnaşmagynda taýýarlanan ekspozisiýa takmynan 150 sany gymmatly artefakty öz içine aldy. Bu sergi Ýewropa tomaşaçylary üçin Merkezi Aziýanyň taryhyndaky «ak boşluklaryň» açylmagy boldy.
Wagt boýunça syýahat gadymy Margianadan başlandy. Bu bölümiň esasy nyşanlarynyň biri — Goňurdepe patyşa nekropolyndan tapylan gara steatitden we ak mermerden ýasalan meşhur kompozit heýkeldi. Biziň eýýamymyzdan öňki III–II müňýyllyklaryň sepgidine degişli bolan bu eser, siwilizasiýanyň irki döwrüni alamatlandyryp, şol döwürde söwda ýollarynyň Gündogary we Günbatary altyn we lazurit gözleginde birleşdirendigini görkezýär.
Italýan sungat öwrenijileriň bellemegine görä, serginiň «ýyldyzlary» 1948-nji ýylda Köne Nusaýdan tapylan pil süňkünden ýasalan meşhur ritonlardyr. Bu ajaýyp dabaraly içgiler üçin niýetlenen gaplar medeniýetleriň täsin utgaşygyny görkezýär: olaryň ýüzünde grek Olimp hudaýlary we Dionis sahnalary, şeýle-de leogriffler we gündogar mifologiki jandarlary şekillendirilendir. Rim tomaşaçylary bu ellinistik stiliň aýratynlyklaryna haýran galyp, ony wagtynda Parfiýanyň hemişeki garşydaşy bolan Rim imperiýasynyň hem doly gaýtalap bilmedigini belläp geçdiler.
Aýratyn gyzyklanma döredýän başga bir eksponatlar — parfiýa hökümdarlaryna degişli bolmagy mümkin bişirilmedik toýundan ýasalan kelle heýkelleridir. Häzirki wagtda Aşgabadyň Döwlet muzeýinde saklanýan bu ýüz keşpler, ýanaşyk zallarda ýerleşýän rim imperatorlarynyň heýkelleri bilen dymma dialog alyp barýan ýaly täsir galdyrdy.
Medeni utgaşmanyň nyşany hökmünde «Deňizden çykýan Afrodita» (Afrodita Anadiomena) heýkeli aýratyn orun eýeledi. Biziň eýýamymyzdan öňki II asyra degişli bolan bu mermer we gips eseri Nusaý tapyndysy bolup, gadymy dünýäniň däpleriniň Parfiýa imperiýasynyň ýüregine näderejede aralaşandygyny we täze görnüşde ösdürilendigini görkezdi.
Sergä gelenler kuratorlaryň ýokary derejeli işini aýratyn belläp geçdiler: agropastoral hojalyk we elitanyň gündelik durmuşy baradaky maglumat stendleri italýanlara häzirki Türkmenistanyň gadymy ýaşaýjylarynyň çuň estetika duýgusyna we döwletlilige eýe bolan ýokary derejeli siwilizasiýa eýeleri bolandygyny görkezdi.
Eger 2025-nji ýylyň oktýabryndaky açylyş giň seslenme döreden bolsa, serginiň soňuna çenli italýan metbugaty has çuňňur seljerişlere geçdi. Sungat öwrenijileriň bellemegine görä, Palazzo dei Conservatori-de geçirilen bu sergi — ömürde bir gezek duş gelýän medeni wakadyr.
Türkmenistan diňe bir öz hazynalaryny görkezmedi, eýsem «Ebedi şäher» bolan Rime medeni mirasyň dowamlylygyny ýatlatdy we ýurdumyzyň gadymy mirasynyň dünýä taryhynyň aýrylmaz we iň ajaýyp sahypalarynyň biridigini subut etdi. Parfiýa Rimden gidýär, emma yzynda ýaraglaryň sesini däl-de, haýranlygyň şowhunyny galdyrýar.
