Merkezi Aziýa tebigaty goramak meselesinde «Bitewi saglyk» çemeleşmesini güýçlendirýär
Merkezi Aziýanyň bäş döwleti, «Bitewi saglyk» çemeleşmesi bilen landşaftyň umumy durnuklylygyny ýokarlandyrmak arkaly sebitdäki ýokançlaryň (adamlara haýwanlardan ýokaşýan ýokançlyklar) töwekgelçiligini azaltmaga gyzyklanma bildirýändiklerini bilelikde tassykladylar. Bu niýet Daşkentde çarşenbe güni Özbegistanyň Tebigy baýlyklar ministrligi we Halkara tebigaty goramak bileleşigi tarapyndan bilelikde gurnalan üç günlük sebitleýin seminaryň ýapylyşynda hödürlendi.
Keselleriň ýüze çykmagyny we ýaýramagyny kadalaşdyrýan tebigy işlere howanyň üýtgemegi, ýaşaýyş ýerleriniň bozulmagy we bölünmegi, şeýle hem adamlaryň, ýabany tebigatyň we öý görnüşleriniň arasyndaky aragatnaşygyň ýokarlanmagy ýaramaz täsir edýär diýip Merkezi Aziýanyň bäş ýurdunyň gatnaşyjylary ylalaşdylar we tebigatyň has netijeli hem-de adalatly goralmagyny nygtadylar.
Biodürlüligiň ýitmegi, ekoulgamyň zaýalanmagy we howa faktorlary birleşip, ýokançly keselleriň döremek howpuny ýokarlandyrýar. Türkmenistanyň, Özbegistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň daşky gurşaw edaralarynyň wekilleri sebit ýurtlarynyň arasynda tebigaty goramak, ekoulgamyň saglygy we adamyň abadançylygy arasyndaky baglanyşyk barada habardarlygy ýokarlandyrmak arkaly bu töwekgelçilikleri çözmek boýunça utgaşdyrylan tagallalary goldamaga razy boldular.
Tebigaty goramak boýunça halkara bileleşigiň we halkara hyzmatdaşlaryň goldawy bilen milli häkimiýetler we bilermenler goralýan ýerleri dolandyrmagy we olary gowulandyrmak hem-de bu krizislere garşy ekoulgamlaryň we jemgyýetleriň durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin çäreleri görmäge taýýardyr. Ýurtlar, tebigaty we ýokançlaryň gözlegi hem-de tehnologiýalary pudagynda görnüşleri we täze bilimleri dolandyrmak bilen bagly öňdebaryjy tejribäni saklamakda goralýan ýerlere we goraghanalara Tebigaty goramak boýunça halkara bileleşigiň ýaşyl sanaw standarty bilen bilelikde «Bitewi saglyk» çemeleşmesini ulanmaga taýýar.
«Bitewi saglyk» çemeleşmesini Halkara howa başlangyjynyň çäginde täze bolup, gorap saklamagyň we biodürlüligiň, howanyň, saglygyň hem-de adamyň ýaşaýyş durmuşynyň özara baglanyşygyny nygtaýar.
«Merkezi Aziýada «Bitewi saglyk» çemeleşmesini güýçlendirmek üçin sebitleýin ygrarlylyk, ýokançlara has çydamly jemgyýet gurmak üçin möhüm ädimdir. Ellenmedik tebigat we gowy dolandyrylýan goralýan ýerler adamlara hyzmat edýär we tebigy işleriň päsgelçiliksiz dowam etmegine ýol açýar. Şeýle hem olary durmuş meseleleri çözmegiň usuly hökmünde görüp bolar», - diýip Tebigaty goramak boýunça halkara bileleşigiň Tebigat Gorag Hereketi Merkeziniň müdiri Trewor Sandwit netijä geldi.
Bu ilkinji ädimler, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň bäşisiniň degişli bölümleriniň arasynda Tebigaty goramak boýunça halkara bileleşigiň kömegi bilen Miýael Zukkowyň gaznasynyň, ýabany haýwanlaryň göçüp-gonup ýören görnüşlerini goramak konwensiýasynyň sekretariatynyň, UNEP Bütindünýä tebigaty goraýyş gözegçilik merkeziniň we Londonyň zoologiýa jemgyýetiniň gatnaşmagynda amala aşyryldy.
Merkezi Aziýada tebigaty goramakda «Bitewi saglyk» bilen baglanyşykly ilkinji çäreler, şol sanda ýokarda ady agzalan seminar, Halkara howa başlangyçlarynyň bir bölegi bolan taslamanyň çäginde geçirildi. Germaniýanyň Federal Daşky gurşaw, tebigaty goramak, ýadro howpsuzlygy we sarp edijileri goramak ministrligi Bundestagyň karary esasynda bu başlangyjy goldaýar.
ORIENT news
