2022-nji ýylyň Nobel Bayragynyň ýeňijileri belli boldy
Däp bolşy ýaly, her ýylyň Oktýabr aýynda kommitetlar ylmyň dürli ugurlarynda ýagny edebiýatda, ykdysadyýetde we parahatçylyk işlerinde sylaglaýarlar.
ORIENT şu hepdäniň dowamynda belli bolan 2022-nji ýylyň Nobel baýragynyň ýeňijilerini we olaryň ylmyň gazananlaryna goşan goşantlaryny size hödürleýär.
Fiziologiýa we Lukmançylyk boýunça Nobel baýragynyň eýesi
Lipzig şäherindäki Maks Plank adyndaky Ewolusion Antropologiýa institutynyň direktory Swante Paabo Fiziologiýa we Lukmançylyk boýunça 2022-nji ýylyň Nobel baýragy bilen sylaglandy.
Professor Sibirdäki gowakda 40,000 ýyllyk ýaşy bolan barmak süňkünden DNK çykaryp, adam maşgalasynyň näbelli şahasyny tapdy. Täze gominid adam şekilli maýmynlar maşgalasyna degişli bolup oňa süňküň tapylan ýeri bilen baglanşdyrylyp, Denisowa diýip atlandyryldy.
Nobel Kommiteti Paabonuň bu ylmy açyşy adam ewolýusiýasyny we migrasiýasyny öwrenmekde örän ähmiýetli bolar diýip belleýär.
Fizika boýunça Nobel baýragy
Fizika boýunça 2022-nji ýylda Nobel baýragy Alain Aspekt, Jon Klause we Anton Zeilinger alymlaryň hasaplamada we kriptografiýada täze amalyýetler üçin kwant mehanikasynda geçiren üstünlikli synaglary üçin sylaglandylar. Alymlar bu ylmy işiň kwant kompýuterlarynyň we kwant internetiniň täze eýýamynyň başlamagyna sebäp boljakdygyna berk ynanýarlar.
Himiýa boýunça Nobel baýragy
Kerolin Bertozzi, Morten Meldal we Barri Şarpless klik-himiýanyň we bio-ortogonal himiýanyň ösüşine goşan goşantlary üçin 2022-nji ýylyň Himiýa boýunça Nobel baýragy bilen sylaglandylar.
Nobel kommitetiniň habar bermegine görä, bu üç himik 2000-nji ýyldan bäri himiki işgärleriň molekulalary birleşdirmek baradaky pikirleriniň üýtgemegine sebäp bolan funksional molekulalary döretmek üçin özbaşdak işläpdirler.
Edebiýat boýunça Nobel baýragy
Nobel kommitetiniň habar bermegine görä, Enni Ernauks adamyň şahsy aňynyň köklerini, jemgyýetden daşlaşmagyny we köpçülikleýin çäklendirmelerini aradan aýyrýan edermenligi we kliniki ýitiligi üçin 2022-nji ýylyň edebiýat boýunça Nobel bayragynyň ýeňijisi boldy.
Parahatçylyk boýunça Nobel baýragy
“Memorial” adam hukuklary guramasynyň we Raýat azatlyklary merkeziniň hukuk goraýjysy Ales Biýaliýatskiý 2022-nji ýylyň Parahatçylyk boýunça Nobel baýragy bilen sylaglandy.
ORIENT news
