Grenlandiýanyň parlamenti Daniýa we ABŞ bilen howpsuzlyk baradaky ylalaşygy makullady
Arktika sebiti halkara syýasatynda barha möhüm orny eýeleýär, onuň howpsuzlygy bilen bagly meseleler bolsa täze döwletara ylalaşyklaryň esasy ugurlarynyň birine öwrülýär. Şol bir wagtyň özünde özygtyýarlylygy goramak we ýerli ilatyň öz geljegini kesgitlemek hukugyny ykrar etmek aýratyn ähmiýete eýe bolýar.
3-nji noýabrda Grenlandiýanyň parlamenti Daniýa we Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen baglaşylan üçtaraplaýyn howpsuzlyk ylalaşygyny makullady. Resminama adada ABŞ-nyň işiniň gerimini giňeltmäge mümkinçilik berýär, şol bir wagtda Daniýanyň özygtyýarlylygyny we Grenlandiýanyň halkynyň öz ykbalyny özi kesgitlemek hukugyny tassyklaýar.
Ylalaşyga 2026-njy ýylyň 22-nji sentýabrynda Nýu-Ýorkda, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň çäklerinde üç tarapyň wekilleri tarapyndan gol çekildi.
Indiki tapgyrda resminama Daniýanyň parlamentinde serediler. Maglumatlara görä, Daniýanyň parlamenti ylalaşygy ara alyp maslahatlaşmaga 12-nji noýabrda başlap, bu işi 19-njy noýabra çenli tamamlamagy meýilleşdirýär.
Zerur parlament amallary tamamlanandan soň, Daniýa Patyşalygy Grenlandiýa bilen bilelikde ABŞ-a degişli diplomatik nota iberer. Şondan soň ylalaşyk güýje girer.
Resminama laýyklykda, ABŞ Grenlandiýanyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Pituffik kosmos bazasyny döwrebaplaşdyrmaga we onuň işini giňeltmäge mümkinçilik alar. Şeýle hem Narsarsuak we Mesterswig sebitlerinde goşmaça goranyş zolaklaryny döretmek göz öňünde tutulýar.
Ylalaşyk amerikan howa gämilerine Grenlandiýanyň çäginiň üstünden uçmaga we adanyň dürli ýerlerinde gonmaga rugsat berýär. Onuň düzgünleri territorial suwlara hem degişlidir.
Resminamada Grenlandiýanyň hukuk ýagdaýyna aýratyn üns berilýär. Ylalaşyk Daniýa Patyşalygynyň özygtyýarlylygyny we territorial bitewüligini açyk tassyklaýar.
Şeýle hem Grenlandiýanyň halkynyň öz ykbalyny özi kesgitlemek hukugyna eýe bolan aýratyn halkdygy ykrar edilýär. Şeýlelikde, ylalaşyk sebit howpsuzlygy boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmek bilen birlikde, adanyň häzirki territorial derejesine degişli hukuk kepilliklerini hem öz içine alýar.
SSTV+-niň habar bermegine görä, Grenlandiýanyň parlamenti Daniýa we ABŞ bilen baglaşylan ylalaşygy makullady. Resminama adada amerikan işiniň täze şertlerini kesgitleýär we Daniýanyň özygtyýarlylygyny hem-de Grenlandiýanyň halkynyň öz ykbalyny özi kesgitlemek hukugyny tassyklaýar. Ylalaşygyň güýje girmegi üçin Daniýanyň parlamentiniň makullamagy hem zerurdyr.
