Eýran Merkezi Aziýa ýurtlary bilen bitewi ykdysady giňişlik döretmegi teklip etdi
Eýran, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň bazarlaryny birleşdirýän bitewi ykdysady giňişligi döretmek başlangyjyny öňe sürdi. Bu teklip bilen Eýranyň ykdysadyýet we maliýe ministriniň orunbasary Mehdi Heýdari Aşgabatda geçirilen TIF 2026 Türkmenistanyň maýa goýum forumynda çykyş etdi.
Eýranly wekiliň aýtmagyna görä, sebitdäki häzirki zaman maýa goýumlary aýry-aýry milli bazarlaryň çäklerinden çykyp, ýurtlaryň arasynda has ýakyn ykdysady gatnaşyklary kemala getirmäge ýardam bermelidir.
Heýdari şeýle integrasiýa üçin infrastruktura binýady hökmünde «Demirgazyk–Günorta» halkara ulag geçelgesini, Orta geçelgäni, şeýle hem Hazar sebitiniň, Pars aýlagynyň we halkara söwda ugurlarynyň arasynda logistika gatnaşyklaryny ösdürmegi görkezdi.
Heýdariniň bellemegine görä, Eýran Merkezi Aziýa ýurtlaryna Pars aýlagynyň portlaryna hem-de Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykmaga mümkinçilik bermäge taýýar. Ol Türkmenistany Eýranyň has giň Ýewraziýa ykdysady giňişligine çykmagy üçin strategik köpri hökmünde häsiýetlendirdi.
Hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde energetika görkezildi. Eýran gaz swaplarynyň mümkinçiliklerinden peýdalanmagy giňeltmegi, energetika serişdelerini daşamak, saklamak we gaýtadan işlemek üçin infrastrukturany ösdürmegi, şeýle hem nebit-himiýa pudagyndaky hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagy teklip edýär.
Ulag we logistika meselesine hem aýratyn üns berildi. Heýdariniň sözlerine görä, demir ýollary we awtomobil ýollaryny, köprüleri, serhetýaka terminallary we Hazar deňziniň kenaryndaky logistika merkezlerini döwrebaplaşdyrmaga maýa goýmak sebitdäki söwda üçin wagt we maliýe çykdajylaryny azaltmaga mümkinçilik berer.
Eýran tarapy oba hojalygy we azyk senagaty pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmegi hem teklip etdi. Bu Merkezi Aziýa ýurtlarynyň oba hojalyk önümçiligini Eýranyň önümleri gaýtadan işlemek, gaplamak we çalt eltip bermek mümkinçilikleri bilen birleşdirip, halkara bazarlaryna bilelikde çykmak baradaky teklipdir.
Ýene bir ugur hökmünde senagat maýa goýumlary görkezildi. Eýran içerki bazarlara hem-de üstaşyr ulag ugurlaryna çykmaga mümkinçilik berýän taslamalar üçin erkin we ýörite ykdysady zolaklaryň mümkinçiliklerinden has işjeň peýdalanmagy teklip edýär.
Heýdari eýýäm toplanan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk tejribesinden «maýa goýumlaryň täze nesline» — durnukly üpjünçilik zynjyrlaryny döretmäge we sebit ýurtlarynyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary berkitmäge ukyply taslamalara geçmäge çagyrdy.
Eýran tarapy Türkmenistan, Merkezi Aziýa ýurtlary we halkara maýadarlar bilen bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmek maksady bilen mundan beýläk-de dialoga taýýardygyny mälim etdi.
