Maliýe we ykdysadyýet ministri TIF 2026 forumynda Türkmenistanyň makroykdysady görkezijilerini beýan etdi
Aşgabatda 40-a golaý döwletden 750-den gowrak wekili we 300-den gowrak daşary ýurtly myhmany bir ýere jemlän Türkmenistanyň Maýa goýum forumynyň (TIF 2026) plenar mejlisinde Türkmenistanyň maliýe we ykdysadyýet ministri Mämmetguly Astanagulow ýurdumyzyň makroykdysady üstünlikleri, esasy görkezijileri we maýa goýum babatdaky ileri tutulýan ugurlary barada giňişleýin çykyş etdi. Ministr dünýä ykdysadyýetiniň özgerýän we logistika zynjyrlarynyň täzeden düzülýän şertlerinde Türkmenistanyň ýokary durnuklylygy görkezýändigini, bäsdeşlige ukyply senagat-innowasion ösüş nusgasyny kemala getirendigini nygtady.
Forumda beýan edilen makroykdysady maglumatlar milli ykdysadyýetiň ösüş depginini aýdyň görkezýär: soňky bäş ýylyň dowamynda Türkmenistanyň jemi içerki önümi 1,5 esse artdy we 2025-nji ýylyň netijeleri boýunça 77,4 milliard ABŞ dollaryna ýetdi. Şunda ýyllyk ösüş depgini 6,3 göterim derejesinde durnukly saklandy.
Salgyt we karz gurallarynyň netijeli utgaşdyrylmagy inflýasiýanyň pes derejesini saklamaga mümkinçilik berýär. Inflýasiýa 2025-nji ýylda 3,2 göterime, şu ýylyň birinji ýarymynyň netijeleri boýunça bolsa 3,6 göterime deň boldy. Geçen ýyl ykdysadyýete goýlan maýa goýumlaryň möçberi 12,8 milliard dollardan geçdi, eksport üpjünçiliginiň möçberi bolsa 11,2 milliard dollara ýetdi.
Ministr döwletiň oýlanyşykly bergi syýasatyna aýratyn ünsi çekdi: ýurdumyzda içerki bergi düýbünden ýok, daşarky berginiň 2025-nji ýylyň netijeleri boýunça jemi içerki önüme bolan gatnaşygy bary-ýogy 3,0 göterime deň boldy. Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistanyň daşary söwda dolanyşygy 2025-nji ýylda takmynan 11 göterim artdy we häzirki döwürde hem durnukly oňyn ösüş depginini görkezýär.
Maýa goýum strategiýasynyň esasy ugurlaryny açyp görkezmek bilen, Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň ýolbaşçysy senagat pudagynyň milli ykdysadyýetiň binýadydygyny we JIÖ-niň 30 göteriminden gowragyny emele getirýändigini belledi. Hyzmatdaşlygyň strategik ugurlarynyň hatarynda ýangyç-energetika toplumyny döwrebaplaşdyrmak, ägirt uly «Galkynyş» gaz känini özleşdirmek, Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň Serhetabat – Hyrat ugry boýunça böleginiň gurluşygyny çaltlandyrmak, şeýle hem Türkmenbaşydaky we Seýdidäki nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryň kuwwatlyklaryny döwrebaplaşdyrmak görkezildi.
Elektroenergetika pudagynda esasy üns täzelenýän energiýa çeşmelerine gönükdirilýär: ýylyň ahyryna çenli Gyzylarbat etrabynda ýel-gün gibrid elektrik bekedini işe girizmek meýilleşdirilýär, Türkmenbaşy etrabynda bolsa utgaşykly aýlanyşykly kuwwatly elektrik bekedi gurulýar.
Çykyşyň aýratyn bölümi ykdysady ösüşiň hereketlendiriji güýji hökmünde sanly özgerişlere we emeli aň tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagyna bagyşlandy. Ýurdumyz intellektual energetika ulgamlaryna, sanly dolandyryşa, ýük akymlaryny yzarlamak üçin blokçein tehnologiýalaryna, maliýe tehnologiýalaryna, şeýle hem oba hojalyk senagaty toplumynda hemra gözegçiligine we «akylly ekerançylyga» işjeň maýa goýýar.
Türkmenistanyň geografik ýerleşişini nazara alanyňda, maýa goýumlary çekmegiň möhüm ugurlarynyň biri «Demirgazyk – Günorta» we «Gündogar – Günbatar» halkara ulag geçelgelerini ösdürmek bolup durýar. Ministr iri infrastruktura taslamalary barada ýatlatdy: 600 kilometrlik Aşgabat – Türkmenabat awtomobil ýolunyň Mary – Türkmenabat böleginiň ulanmaga berilmegi, Türkmenbaşy – Garabogaz – Gazagystanyň serhedi awtomobil ýolunyň gurluşygynyň işjeň alnyp barylmagy we Aşgabat – Daşoguz awtomobil ýolunyň durkuny täzelemäge başlamagyň meýilleşdirilmegi.
Çykyşynyň ahyrynda Mämmetguly Astanagulow halkara işewür jemgyýetçiligini olaryň maýasynyň döwlet tarapyndan doly goralýandygyna, zerur kadalaşdyryjy-hukuk binýadynyň döredilendigine we täze bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmäge taýýardygyna ynandyrdy.
