Si Szinpin we Narendra Modi Hytaý bilen Hindistanyň bäsdeş däl-de, hyzmatdaş bolmalydygyny tassykladylar
Geosyýasy gapma-garşylyklaryň halkara gatnaşyklary barha köp synagdan geçirýän häzirki dünýäsinde iri döwletleriň arasyndaky dialog aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Adamzadyň uly bölegine wekilçilik edýän hem-de Global Günortada möhüm orun eýeleýän Hytaý we Hindistan üçin özara ynam we hyzmatdaşlyk diňe bir ikitaraplaýyn durnuklylygyň däl, eýsem has durnukly halkara ösüşiniň hem binýadyna öwrülip biler.
Şenbe güni Nýu-Deli şäherinde Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpin bilen Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modi BRICS-iň 18-nji sammitiniň çäklerinde aç-açan we çuňňur pikir alyşdylar. Duşuşygyň netijeleri boýunça taraplar Hytaý bilen Hindistanyň birek-biregi hyzmatdaş hökmünde kabul etmelidigi barada möhüm ylalaşyga geldiler.
Si Szinpin Hytaýyň Hindistan bilen gatnaşyklary ösdürmäge hemişe strategik geljek we uzak möhletleýin bähbitler nukdaýnazaryndan çemeleşendigini aýtdy. Ol soňky iki ýylyň dowamynda Modi bilen iki gezek duşuşandygyny we ikitaraplaýyn gatnaşyklary täze başlangyç tapgyryndan mundan beýläk-de gowulandyrmak üçin tagalla edendigini belledi.
Si Szinpiniň aýtmagyna görä, iki ýurduň arasyndaky institusional alyş-çalyşlar kem-kemden gaýtadan dikeldildi, hyzmatdaşlygyň ugurlarynyň sanawy giňeýär, ikitaraplaýyn söwdanyň möçberi bolsa täze rekord derejä ýetdi. Ol uly zähmet bilen gazanylan bu ösüşi aýawly saklamagyň zerurdygyny nygtady.
Si Szinpin Hytaý bilen Hindistanyň milli şertleriniň tapawutlydygyny bellemek bilen, ýurtlaryň biri-biriniň artykmaçlyklaryndan peýdalanyp, birek-biregi goldap we kömek edip, umumy ösüşe ymtylyp biljekdigini aýtdy.
Halkara ýagdaýyň durnuksyz şertlerinde dünýäniň ilaty iň köp bolan iki döwleti we Global Günortanyň möhüm agzalary hökmünde Hytaý bilen Hindistanyň aýratyn jogapkärçiligi bardyr. Si Szinpin iki tarapy adamzadyň geljegini we halklaryň abadançylygyny göz öňünde tutmaga, BRICS-iň çäklerinde hyzmatdaşlygyň ýokary hilli ösüşine ýardam etmäge we dünýäde parahatçylyga, durnuklylyga, ösüşe hem-de gülläp ösüşe has uly goşant goşmaga çagyrdy.
Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Hytaý-Hindistan gatnaşyklarynyň strategik häsiýetine aýratyn üns berdi. Onuň aýtmagyna görä, Hytaý bilen Hindistan bäsdeşler däl-de, hyzmatdaşlar bolup, biri-birine ösüş mümkinçiliklerini döredýärler, howp salmaýarlar.
Si Szinpin şeýle çemeleşmäniň iki ýurduň ösüş tapgyrlaryna we halkara ýagdaýyna obýektiw baha bermäge esaslanýandygyny, şeýle hem Hytaýyň we Hindistanyň, olaryň halklarynyň umumy bähbitlerine laýyk gelýändigini nygtady.
Ol iki tarapy ösüşi esasy umumy birleşdiriji ugur hökmünde kabul etmäge, şol bir wagtyň özünde dostlukly gatnaşyklary we özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga çagyrdy. Hususan-da, halklaryň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmek, göni howa gatnawlaryny dikeltmek we ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň jemgyýetçilik goldawyny pugtalandyrmaga ukyply beýleki ugurlary ösdürmek barada gürrüň gitdi.
Si Szinpin taraplary özara ykdysady we söwda meselelerini göz öňünde tutmaga we çözmäge, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň sagdyn hem-de durnukly ösdürilmegine ýardam etmäge çagyrdy.
Tapawutlyklar barada aýdyp, ol Hytaý bilen Hindistany özara hormata we düşünişmäge esaslanýan syýasy paýhasdan peýdalanmaga çagyrdy. Onuň aýtmagyna görä, ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek we serhet meselelerini kadalaşdyrmak boýunça işleri ugurdaş alyp barmak, olaryň biri-biriniň üstüni ýetirmegini hem-de serhetýaka sebitlerde parahatçylygyň we asudalygyň saklanmagyna ýardam etmegini üpjün etmek zerurdyr.
Si Szinpin iki ýurdy açyk we inklýuziw köptaraplaýyn hyzmatdaşlyga ýardam etmäge hem çagyrdy. Ol Hytaý bilen Hindistanyň BRICS-e başlyklyk edýän ýurtlar hökmünde biri-birini goldamalydygyny, BMG-de, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynda we Uly ýigrimilikde (G20) utgaşdyrmany güýçlendirmelidigini, ählumumy meseleleri bilelikde çözmelidigini hem-de halkara adalaty we adalatlylygy goramalydygyny belledi.
Öz gezeginde Modi Si Szinpin bilen birnäçe netijeli duşuşyk geçirendigini, bu duşuşyklaryň Hindistan-Hytaý gatnaşyklaryny iki ýurduň 2,8 milliarddan gowrak ilatynyň umumy bähbitlerine laýyk gelýän oňyn ugra gönükdirmäge kömek edendigini aýtdy.
Ol Hindistan bilen Hytaýyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda alyş-çalyşlaryň üsti bilen biri-birinden öwrenen we egin-egne berip öňe giden iki beýik siwilizasiýadygyny belledi.
Modi Hindistanyň hem Hytaý bilen gatnaşyklaryna strategik we uzak möhletleýin nukdaýnazardan garaýandygyny nygtady. Onuň aýtmagyna görä, Hindistan Hytaý üçin bäsdeş däl-de, hyzmatdaş bolmaga we beýleki tarapyň ösüşine kynçylyk hökmünde däl-de, mümkinçilik hökmünde garamaga taýýardyr.
Hindistanyň premýer-ministri ýurdunyň daşary syýasatynyň garaşsyz bolmagynda galýandygyny, Hindistan-Hytaý gatnaşyklarynyň üçünji taraplaryň täsirine bagly däldigini aýtdy. Şeýle hem ol Taýwan we Siszan bilen baglanyşykly meselelerde Hindistanyň garaýyşynyň üýtgewsiz galýandygyny tassyklady we Hindistanyň çäginde haýsydyr bir güýçleriň Hytaýa garşy alyp barýan işlerine gatnaşmagyna ýol berilmeýändigini mälim etdi.
Modi özara hormat we ynam esasynda Hytaý bilen ýokary derejedäki alyş-çalyşlary dowam etdirmäge, strategik özara gatnaşygy pugtalandyrmaga, özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge we halklaryň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmäge taýýardygyny aýtdy. Şeýle hem ol iki tarapy serhetýaka sebitlerde parahatçylygy we asudalygy bilelikde üpjün etmäge çagyrdy.
Hindistan BRICS sammitiniň geçirilmeginde Hytaýyň beren goldawy üçin minnetdarlyk bildirdi we geljek ýyl BRICS-e başlyklygy kabul etmekde Hytaýy doly goldaýandygyny mälim etdi.
Modi Hindistanyň Global Günortanyň ýurtlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak, has köp polýarly dünýäniň kemala gelmegine we ählumumy ykdysady ösüşe ýardam etmek, şeýle hem durnuksyz dünýäde durnuklylygyň we ösüşiň güýji hökmünde bilelikde çykyş etmek üçin Hytaý bilen hereketlerini ýakyndan utgaşdyrmaga taýýardygyny belledi.
CCTV+-yň habar bermegine görä, Si Szinpin bilen Narendra Modiniň duşuşygy Aziýanyň iki iri döwletiniň özara ynamy pugtalandyrmaga, hyzmatdaşlygy giňeltmäge we birek-biregiň ösüşine howp hökmünde däl-de, umumy ösüş üçin mümkinçilik hökmünde garap, özara bähbitleriň umumy nokatlaryny gözlemäge çalyşýandygyny görkezdi.
